• Czcionka:
  • Kontrast:
poprzedni obiekt
następny obiekt
Fryderyk August I Wettyn, król Saksonii (1750-1827), książę warszawski (1807-1815) (emitent) - nieznana (złotnik)

Order Virtuti Militari III klasy

  • przedmiot
Order Virtuti Militari III klasy
251
56
Oceń obiekt:
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  • krzyże > krzyż (symbol)
  • ministrowie
  • poeci
  • generałowie
  • żołnierze
  • Morawski, Franciszek (1783–1861) - kolekcja
  • ordery > Order Wojenny Virtuti Militari

Dane podstawowe

  • Numer inwentarzowyMNS/N/12255/1
  • Autor/WytwórcaFryderyk August I Wettyn, król Saksonii (1750-1827), książę warszawski (1807-1815) (emitent)
  • NazwaOrder Virtuti Militari III klasy
  • Miejsce powstaniaKsięstwo Warszawskie, państwo historyczne (Europa)
  • Czas powstania1812
  • Technikaemalia, złocenie, cyzelowanie, sztancowanie
  • Materiałmosiądz; emalia; złoto
  • Wymiary
    • cały obiekt:
    • 39.9 mm (szerokość)
    • 15.63 g (masa)
  • Sposób nabyciazakup
  • Odpowiedzialny działDział Numizmatyki
  • WłaścicielMuzeum Narodowe w Szczecinie

Krzyż maltański o ramionach pokrytych czarną emalią i zakończonych ośmioma kulkami osadzonymi na wierzchołkach. Na awersie ramion napis: VIR - TUTI, MILI | TARI. W okrągłej tarczy w centrum krzyża biało emaliowany orzeł w koronie z berłem i jabłkiem w łapach, otoczony wieńcem laurowym z zielono emaliowanymi liśćmi.

Na rewersie ramion krzyża inicjały S - A - R - P. W środkowej, okrągłej tarczy napis w 4 wierszach: REX/ET/PATRIA/1792. Wokół wieniec laurowy z zielono emaliowanymi liśćmi,
U góry gałązka dębu z uszkiem, przez które przechodzi kółko.

Order Virtuti Militari jest jednym z najstarszych odznaczeń wojskowych na świecie. Ustanowiony został przez króla Stanisława Augusta Poniatowskiego w 1792 roku dla uhonorowania bohaterskich czynów na polu walki. W myśl statutu order dzielił się na pięć klas obowiązujących do dzisiaj, z którymi związane były prawa i przywileje odznaczonych. W okresie Królestwa Polskiego nadawano go uczestnikom kampanii wojennej 1812, 1813 i 1814 roku. Wśród orderów występują niewielkie różnice w wykonaniu i wymiarach, ponieważ wykonywane były w różnych warsztatach złotniczych.

Prezentowany Krzyż Kawalerski Orderu Virtuti Militari należał do polskiego generała Franciszka Dzierżykraj–Morawskiego (1783–1861), poety, tłumacza, uczestnika wojen napoleońskich, ministra wojny w czasie powstania listopadowego (1831). Wojskowa kariera Morawskiego rozpoczęła się od wstąpienia w 1806 roku do armii Napoleona. Za męstwo i odwagę w licznych kampaniach wojennych został udekorowany odznaczeniami polskimi (Order Virtuti Militari III i IV klasy) i francuskimi (Krzyż Kawalerski i Oficerski Legii Honorowej). Krzyż Kawalerski Orderu Virtuti Militari Morawski otrzymał za udział w wojnie Napoleona przeciw Rosji w 1812 roku. Wymienione dekoracje (francuskie nie zachowały się) możemy zobaczyć na portrecie generała, namalowanym w 2. połowie XIX wieku (obraz w zbiorach Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie).

Muzeum Narodowe w Szczecinie w latach siedemdziesiątych XX wieku nabyło część spuścizny po generale. Wraz z prezentowanym krzyżem do zbiorów trafiła również jego miniaturka oraz trzy inne Ordery: Świętego Stanisława I klasy z dwoma gwiazdami, miniaturką i wstęgą, Świętej Anny II klasy, Świętego Włodzimierza III klasy oraz Znak Honorowy za 20 lat służby wojskowej. Zabytki zebrane w tak licznej grupie stanowią niezmierną rzadkość, a pewna metryka podnosi ich znacznie historyczne.

Genowefa Horoszko

magazyn