• Czcionka:
  • Kontrast:
poprzedni obiekt
następny obiekt
Wittig Edward (1879–1941) (rzeźbiarz)

Władysław Warneńczyk

  • rzeźba
Władysław Warneńczyk
356
90
Oceń obiekt:
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  • portrety konne
  • pomnik
  • modele
  • królowie
  • Warna (Bułgaria)
  • Władysław III Warneńczyk (1424–1444)

Dane podstawowe

  • Numer inwentarzowyMNS/SE-P/35
  • Autor/WytwórcaWittig Edward (1879–1941) (rzeźbiarz)
  • TytułWładysław Warneńczyk
  • NazwaPortret; scena historyczna
  • Miejsce powstaniaWarszawa (województwo mazowieckie)
  • Czas powstaniamiędzy 1929 - 1930
  • Technikaodlewanie
  • Materiałbrąz
  • Wymiary
    • cały obiekt:
    • 86 cm (wysokość)
    • 77 cm (szerokość)
  • Sygnatury / Napisy / Znaki
    • 1. Napis:
    • Odl. Artyst. L. Kranc Warszawa 
    • ; ODLEWNIA ARTYSTYCZNA L. Kranc
    • 2. Sygnatura:
    • E. Wittig
    • ; Wittig Edward (1879–1941)
  • Sposób nabyciazakup
  • Odpowiedzialny działDział Sztuki Europejskiej 1800–1945
  • WłaścicielMuzeum Narodowe w Szczecinie

Pomnik przedstawia młodego króla z berłem w dłoni stojącego w strzemionach na potężnym koniu. Postać ujęta jest hieratycznie, jej majestatyczność i wyniosłość podkreślone zostały ustawieniem konia na wzniesieniu i pochyleniem jego głowy. Miecz w ręku władcy zastąpiony został berłem, by uwiecznić wizerunek Warneńczyka jako króla- triumfatora, piewcy idei wolności ludów. Autor posłużył się efektem historyzującej archaizacji.

Edward Wittig po studiach w Wiedniu i Paryżu sam zaczął działalność pedagogiczną. Od 1914 roku wykładał na warszawskich uczelniach: Politechnice (do 1918) oraz Szkole Sztuk Pięknych (do 1920). Swoje credo sztuki monumentalnej, charakteryzującej się statyczną kompozycją i uproszczeniem zwartego wolumenu, zawarł w Odczycie o rzeźbie (1915). Postulat podporządkowania wszystkich części dzieła budowie ogólnej, a także ich wyeksponowania zgodnego z prawami konstrukcji współbrzmiał z definicją dzieła klasycznego (tzn. przeciwstawnego barokowej ekspresji), ogłoszoną w tym samym roku przez Heinricha Wölfflina. Zdanie Wittiga o potrzebie rytmizacji w dziele sztuk plastycznych stało się bliskie umiarkowanie nowoczesnym kolegom i koleżankom, skupionym od 1922 roku w Stowarzyszeniu Artystów Polskich „Rytm”. Głównie to środowisko otrzymywało najbardziej lukratywne zlecenia państwowe i kształtowało oficjalną ikonosferę II Rzeczpospolitej. Wittig zrealizował wówczas szereg pomników. Z trójfigurowej Walki (1916) wyewoluował posąg Umierającego żołnierza (1926, Warszawa). W latach 1923–1932 powstał stołeczny monument Lotnika, przyjęty entuzjastycznie przez międzynarodową krytykę. Konny portret króla Władysława III Warneńczyka (proj. 1928–1929) wykonany został na zlecenie Towarzystwa Polsko-Bułgarskiego, które w okresie międzywojennym opiekowało się miejscem śmierci polskiego króla. W 1935 roku Julian Ambroziewicz i Antoni Miszewski zaaranżowali w tak zwanym Kopcu Warneńczyka nieopodal pól bitewnych Warny architektoniczny cenotaf, figuralny pomnik władcy „przedstawiający nie wojownika krwią zbryzganego, nie wodza i hetmana, ale właśnie króla, króla-ducha, władającego czystością swej duszy i wzniosłością idei” (Władysław Kozicki, Edward Wittig. Wystawa zbiorowa, Lwów 1932, s. nlb.), który miał stanąć w centrum czarnomorskiego miasta. Brązowy odlew modelu tego niezrealizowanego do dziś monumentu znalazł się po drugiej wojnie światowej w zbiorach Muzeum Narodowego w Szczecinie.

Szymon Piotr Kubiak

magazyn