• Czcionka:
  • Kontrast:
poprzedni obiekt
Tiepolo, Giambattista (1696-1770)

Dafne i Peneusz

  • rysunek
1321
282
Oceń obiekt:
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  • Tiepolo (rodzina)
  • rysunek wenecki
  • Dafne (mitologia)
  • Peneusz (mitologia)
  • Apollo (mitologia)
  • Narodowa Galeria Sztuki (Waszyngton, D.C.)
  • starość
  • młodość
  • wawrzyny (rośliny)
  • niezależność

Dane podstawowe

  • Numer inwentarzowyMNS/Rys/571
  • Autor/WytwórcaTiepolo, Giambattista (1696-1770)
  • TytułDafne i Peneusz | Daphne and Peneus; Daphne und Peneus (niemiecki; angielski)
  • NazwaScena mitologiczna
  • Miejsce powstaniaWenecja (Włochy)
  • Czas powstaniaokoło 1755
  • Technikabiała kredka, sangwina
  • Materiałpapier czerpany żeberkowy
  • Wymiary
    • cały obiekt:
    • 393 mm (wysokość)
    • 296 mm (szerokość)
  • Sygnatury / Napisy / Znaki
    • 1. Napis:
    • powtórzony późniejszy nr inw. MNW:
    • MNW inw. rys. 131 (190766)
    • ; Muzeum Narodowe w Warszawie (1862- )
    • 2. Napis:
    • u dołu po lewej numer nieznany:
    • 16015/156/73
    • ; nieznany
    • 3. Napis:
    • ołówkiem późniejszy numer inwentarzowy MNW:
    • MNW inw. rys. 131 (190766)
    • ; Muzeum Narodowe w Warszawie (1862- )
    • 4. Napis:
    • dawny numer inwentarzowy MNW przekreślony:
    • MNW 190765
    • ; Muzeum Narodowe w Warszawie (1862- )
    • 5. Napis:
    • ołówkiem rosyjski numer inwentarzowy:
    • MO Φ 17945
    • ; Państwowe Muzeum Ermitażu (1764- )
    • 6. Pieczęć:
    • pieczęć okrągła, brunatna z napisem w otoku i głową gryfa w lewym profilu w polu oraz data ołówkiem:
    • Museum Stettin 1907
    • ; Museum der Stadt Stettin (1913-1945)
    • 7. Napis:
    • czerwoną kredką duża litera:
    • L
    • ; nieznany
    • 8. Napis:
    • ołówkiem tytuł określony błędnie:
    • Goplana
    • ; nieznany
    • 9. Napis:
    • ołówkiem imiona i nazwisko rysownika:
    • Giov. Batt. Tiepolo
    • ; nieznany
    • 10. Napis:
    • ołówkiem monogram własnościowy:
    • VLG rg
    • ; nieznany
    • 11. Napis:
    • ołówkiem numer przekreślony:
    • 197
    • ; nieznany
    • 12. Pieczęć:
    • pieczęć własnościowa owalna, liliowa z monogramem w polu:
    • RGC
    • ; nieznany
    • 13. Napis:
    • piórem w tonie czarnym nazwisko:
    • Tiepolo
    • ; nieznany
  • Kolekcjarysunek włoski
  • Sposób nabyciapozyskanie własne
  • Odpowiedzialny działDział Sztuki Dawnej
  • WłaścicielMuzeum Narodowe w Szczecinie

Rysunek w układzie pionowym na karcie niebieskiego papieru weneckiego w kształcie prostokąta. Studium figuralne wykonane czerwonobrunatną kredką przedstawia dwie postacie. Na bliskim planie półleży brodaty starzec Peneusz (bóstwo greckiej rzeki Penejos), obejmując ramieniem przewrócony dzban, z którego płynie strumień wody dający początek rzece. Za plecami Peneusza półleży na skale odwrócona tyłem jego córka - nimfa Dafne. Przemienia się w laur, trzymając ramiona wzniesione do góry, a z jej palców wyrastają gałązki laurowe. Oboje spoglądają w prawą stronę przedstawienia. Rysunek jest szkicem do grupy figuralnej w lewej partii obrazu olejnego Apollo i Dafne, przechowywanego w zbiorach Galerii Narodowej w Waszyngtonie.

Kompozycja Giambattisty Tiepola przedstawia mitologiczne postacie – nimfę rzeczną Dafne i jej ojca Peneusza. Dafne właśnie przemienia się w drzewo laurowe, z jej palców wyrastają gałązki. Peneusz na znak opiera się o pękaty przewrócony dzban, z którego wylewa się woda, dając początek rzece Penejos, której jest bóstwem.

Giambattista opracowując tę scenę nie trzymał się ściśle mitu, który mówi, że Dafne uciekając przed zakochanym w niej Apollem schroniła się u matki. Ukazał ją chroniącą się u ojca. Scena dała artyście możliwość ukazana kontrastu między młodym ciałem kobiecym i męskim ciałem starca, co uzyskał dzięki precyzyjnemu operowaniu światłocieniem.

Szkic jest rysunkiem przygotowawczym do obrazu olejnego Apollo i Dafne malowanego przez Tiepola w latach 1755–1756, który obecnie znajduje się w National Gallery of Art w Waszyngtonie. Został narysowany czerwoną kredką, tak zwaną sangwiną, używaną od czasów renesansu do wykonywania rysunków i szkiców. Wykonana jest na grubym, niebieskim papierze weneckim.

Rysunek należy do zespołu 36 prac rodziny Tiepolo, największego zbioru rysunków tej wybitnej i sławnej osiemnastowiecznej weneckiej rodziny artystycznej w Polsce. Skomplikowane losy dzieł ustalił Georg Knox, angielski badacz twórczości Tiepolów. Rysunki po śmierci Giandomenica Tiepolo, syna Giambattisty, stały się własnością jego ucznia, Johanna Dominika Bossi, miniaturzysty i rysownika, monachijskiego malarza dworu bawarskiego, czynnego także na dworach w Szwecji, Rosji i Austrii. Po tym malarzu odziedziczyła rysunki jego córka Maria Teresa Karolina, żona Carla Christiana Friedricha Beyerlen, sekretarza księstwa Wirtembergii. Małżonkowie mieszkali w Stuttgarcie, po ich śmierci rysunki zostały zlicytowane na aukcji tamtejszego antykwariatu H.G. Gutekunsta w 1882 roku. Kupił je szczeciński prawnik Johann Theodor Müller, który kierując się patriotycznym porywem przed 1907 rokiem, w okresie tworzenia się szczecińskiego Muzeum Miejskiego, ofiarował je do zbiorów Gabinetu Rycin.

Po drugiej wojnie światowej rysunki wywieziono do Związku Radzieckiego. W ramach rewindykacji w 1956 roku wróciły do Polski, początkowo jako depozyt znalazły się w Muzeum Narodowym w Warszawie, a następnie w dwu partiach, w latach 1973 i 1984, powróciły do Szczecina i trafiły do Gabinetu Grafiki Muzeum Narodowego.


Ewa Gwiazdowska


magazyn