• Czcionka:
  • Kontrast:
następny obiekt
Mazurkiewicz, Jan Paweł (1886–1978) (malarz)

Po bitwie

  • obraz
341
Oceń obiekt:
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  • katastrofizm
  • wojny
  • zwierzęta > wrona
  • kruk
  • czaszki
  • pola

Dane podstawowe

  • Numer inwentarzowyMNS/SE-M/429
  • Autor/WytwórcaMazurkiewicz, Jan Paweł (1886–1978) (malarz)
  • TytułPo bitwie
  • NazwaPejzaż
  • Miejsce powstaniaPoznań (województwo wielkopolskie)
  • Czas powstania1937
  • Technikatechnika olejna
  • Materiałpłótno
  • Wymiary
    • cały obiekt:
    • 50 cm (wysokość)
    • 61 cm (szerokość)
  • Sygnatury / Napisy / Znaki
    • 1. Sygnatura:
    • J.P. Mazurkiewicz | 1937
    • ; Mazurkiewicz, Jan Paweł (1886–1978)
  • Sposób nabyciazakup
  • Odpowiedzialny działDział Sztuki Europejskiej 1800–1945
  • WłaścicielMuzeum Narodowe w Szczecinie

Rozległy widok łąki, na niebie kłębiaste obłoki. Horyzont na 3/4 wysokości. Na pierwszym planie wrony siedzące, dalej pośrodku kompozycji stado wron nadlatujące. Na łące wśród roślinności widoczne czaszki, hełmy, w prawym narożniku miecz. Koloryt: niebieskawo-szary, różowawy obłok, chłodna zieleń hełmów, wrony granatowe.

Jan Paweł Mazurkiewicz rozpoczął równocześnie kształcenie humanistyczne na Uniwersytecie Jagiellońskim i artystyczne w krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych. Tę ostatnią ukończył pod opieką Teodora Axentowicza w 1913 roku. Wybuch pierwszej wojny światowej oznaczał wcielenie do armii austriackiej, rychłe pojmanie przez Rosjan oraz siedmioletnią niewolę na Syberii. Po wybuchu rewolucji październikowej Mazurkiewicz otrzymał zatrudnienie w sowieckim systemie oświaty artystycznej. Uczył historii sztuki i pracował w agendzie kulturalnej Armii Czerwonej (Kultproswet), wystawiając obrazy w Semipałatyńsku (dziś: Semej), Nowonikołajewsku (obecnie: Nowosybirsk) i Krasnojarsku. Po uzyskaniu bezterminowego urlopu w wojsku radzieckim repatriował się do Krakowa, a następnie Poznania, gdzie w 1922 roku otrzymał posadę w seminarium nauczycielskim. Związał się wówczas z warszawską grupą twórców „Sursum Corda”, kierowaną przez Kazimierza Stabrowskiego.

Obraz Po bitwie z 1937 roku dobrze reprezentuje symboliczną fazę twórczości, w której tytuły obrazów (Marsz żałobny, Vita somnium breve, Rapsodia wojenna) nawiązywały do osobistych doświadczeń zesłańczych oraz – przez uhistorycznienie – do polskiej poezji romantycznej i neoromantycznej. Dostrzeżone przez ówczesną krytykę synestetyczne elementy powodowały, że dzieła Mazurkiewicza oddają klimat epoki w podobny sposób jak katastroficzna literatura końca lat trzydziestych.

„[…] Co w dzień jest grzbietem polany – w noc dnem jest strasznego leja,
Na którym świeci, już nie wiesz: pustynia, sen czy zawieja.
Z drzew cień i szelest wyrasta i nietoperzy pogoń,
A w ludziach jest ciemna miłość i ona chroni przed trwogą. […]”

– pisał Jerzy Zagórski w tomiku Wyprawy powstałym w tym samym czasie co obraz w szczecińskiej kolekcji (Poezje wybrane, wybór i wstęp Ryszard Matuszewski, Kraków 1991, s. 64).

Rok 1937 był wyjątkowy: wsparty przez państwa faszystowskie frankistowski przewrót rozpoczynający hiszpańską wojnę domową silnie oddziaływał na artystów obawiających się wybuchu kolejnego konfliktu zbrojnego o skali światowej.

Szymon Piotr Kubiak

magazyn