• Czcionka:
  • Kontrast:
poprzedni obiekt
następny obiekt
warsztat gotlandzki (rzeźbiarz)

Kapitel z przedstawieniem liści dębu

  • kapitel, kolumna, płaskorzeźba, rzeźba
Kapitel z przedstawieniem liści dębu
621
79
Oceń obiekt:
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  • klasztory > klasztory cystersów
  • Kołbacz
  • cystersi
  • sztuka romańska
  • sztuka wczesnogotycka
  • Gotlandia

Dane podstawowe

  • Numer inwentarzowyMNS/Szt/146
  • Autor/Wytwórcawarsztat gotlandzki (rzeźbiarz)
  • NazwaKapitel z przedstawieniem liści dębu
  • Czas powstania1330 - 1340
  • Technikarzeźbienie
  • Materiałwapień gotlandzki
  • Miejsce zebrania w terenieruiny klasztoru cysterskiego w Kołbaczu
  • Sposób nabyciapozyskanie własne
  • Odpowiedzialny działDział Sztuki Dawnej
  • WłaścicielMuzeum Narodowe w Szczecinie

Kapitel blokowo-kielichowy, rozszerzający się ku górze, wykuty z jednego kawałka kamienia. Okrągłą podstawę otacza wałek o trójkątnym profilu. Zwieńczenie w formie szerokiej czworobocznej płyty abakusa. Płaskorzeźbioną powierzchnię między wałkiem i abakusem wypełniają ustawione pionowo w narożnikach pięciolistne gałązki dębu z pojedynczym żołędziem. Mięsiste liście ukazane frontalnie w układzie niemal symetrycznym. Wyraźnie zaznaczona falista linia brzegu blaszki i wklęsły ryt unerwienia liści. Relief półplastyczny, światłocieniowy. Tło opracowane gładko. Drobne pęknięcia na powierzchni kamienia. Liczne ukruszenia zwłaszcza w partii abakusa i dolnego walka. Pod spodem centralne wgłębienie do umocowania trzpienia łączącego kapitel z trzonem.

W tradycji zachodniego chrześcijaństwa od początków wspólnego życia mniszego klasztor uważany był za symbol rajskiego ogrodu. Do tej symboliki chętnie odnosił się Bernard z Clairvaux, teolog XII wieku, twórca mistyki średniowiecznej, wybitny cysters i święty kościoła katolickiego. W swoich literackich medytacjach krzyż stanowiący główny akcent wyposażenia kościołów cysterskich, nazywał Drzewem Życia stojącym w centrum raju. Obrazem tej alegorii jest popularność ornamentyki roślinnej w dekoracji początkowo surowych wnętrz i fasad typowych kościołów cysterskich. Winna latorośl, liściaste pnącza i różnorodne liście pojawiały się na fryzach elewacyjnych, kapitelach, czy dekoracji stall. Obecność dębowych gałązek na jednym z kapiteli zachowanych z wnętrz klasztoru cysterskiego w Kołbaczu wpisuje się w paletę motywów ikonograficznych paradisus claustralis. Istotne przy wyborze tego motywu dla dekoracji kapitelu ma również podstawowe znaczenie dębu, który jest królem drzew, również w kulturach pozachrześcijańskich. Dąb symbolizuje siłę, wytrwałość i wieczność. Cechy te odnoszą się do mocy wiary chrześcijańskiej i życia wiecznego. Motyw pięciolistnej gałązki odnosi się zapewne do kultu ran Chrystusa, którego głównym propagatorem był św. Bernard z Clairvaux. Biały mnich przekonywał, że kontemplacja pięciu ran Chrystusa pobudza do skruchy i jest skutecznym lekarstwem oczyszczającym duszę i serce z grzechów. Ponadto chroni przed działaniem mocy złego ducha. Dekoracja umieszczona w architektonicznej przestrzeni klasztoru mogła stanowić napomnienie do codziennego praktykowania modlitwy do ran Chrystusa.

Kinga Krasnodębska


wystawa

Muzeum Narodowe w Szczecinie, ul. Wały Chrobrego 3, Szczecin