• Czcionka:
  • Kontrast:
poprzedni obiekt
następny obiekt
Magistrat miasta Szczecina (emitent); Münzpräge & Graviranstalt C. Blamberger, Norymberga (1882-?)

50 fenigów

  • moneta zastępcza
50 fenigów
326
47
Oceń obiekt:
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  • handel
  • wojny > wojna światowa (1914-1918)
  • inflacja w Niemczech (1914-1923)
  • kwadraty
  • głowa gryfa (godło)
  • godła > godło Szczecina

Dane podstawowe

  • Numer inwentarzowyMNS/N/3475
  • Autor/WytwórcaMagistrat miasta Szczecina (emitent); Münzpräge & Graviranstalt C. Blamberger, Norymberga (1882-?)
  • Nazwa50 fenigów
  • Miejsce powstaniaNorymberga (Niemcy); Pomorze, prowincja historyczna (Rzesza Niemiecka)
  • Czas powstania1918
  • Technikabicie
  • Materiałżelzo
  • Wymiary
      • cały obiekt:
      • 22.4 mm (wysokość)
      • 22.4 mm (szerokość)
      • 3.22 g (masa)
  • Kolekcjapomorskie pieniądze zastępcze
  • Sposób nabyciapozyskanie własne
  • Odpowiedzialny działDział Numizmatyki
  • WłaścicielMuzeum Narodowe w Szczecinie (1945- )

Kwadratowa moneta z zaokrąglonymi narożami i o gładkim rancie. Awers: w perełkowej obwódce ukoronowana głowa gryfa. Powyżej łukowaty napis: STADT STETTIN. Poniżej data: 1918. Rewers: w perełkowej obwódce w czterech wierszach napis:

Ersatzgeld
50 Pf.
GÜLTIG 
BIS ENDE 1919

Wycofanie pieniędzy kruszcowych przeprowadzone przez Bank Rzeszy przed wybuchem I wojny światowej, a następnie wyławianie z obiegu przez ludność Niemiec wszelkich metalowych monet, doprowadziły do kłopotów w realizacji drobnych płatności.

Trudności w funkcjonowaniu handlu detalicznego dały o sobie znać także w Szczecinie. Pragnąc zlikwidować niedobór drobnych monet, rada miejska w końcowej fazie I wojny światowej podjęła decyzję o wprowadzeniu do obiegu metalowych pieniędzy zastępczych. Pierwszą emisję zatwierdzono w 1917 r. Monety te wybito w stosunkowo łatwo dostępnym wówczas cynku.

Przedstawiana moneta o nominale 50 fenigów należy do drugiej emisji z 1918 r., zleconej prawdopodobnie firmie C. Balmberger z Norymbergii. Monety wybito w żelazie, ponieważ cynk zaczął odgrywać rolę surowca strategicznego. Aby ustrzec się przed zarzutem wkraczania miasta w kompetencje państwa, do którego należało wyłączne prawo emisji pieniędzy w Niemczech, monecie nadano dość rzadko spotykany kształt kwadratu z zaokrąglonymi narożnikami w celu odróżnienia od emisji oficjalnych. Moneta znana jest w dziewięciu odmianach. Świadczy to o dużym zapotrzebowaniu handlu i w rezultacie o jej masowej produkcji, powodującej szybkie zużywanie się kolejnych stempli uderzających w twarde żelazne krążki. Na rewersie, poniżej informacji, że użytkownik posługuje się pieniądzem zastępczym oraz nominału, umieszczono także zastrzeżenie, że moneta ważna jest do końca 1919 r. Po tej dacie pieniądz musiał zostać wykupiony przez emitenta za oficjalne środki płatnicze.

Ciekawostką jest fakt, że oprócz monet bitych w żelazie znana jest także niezwykle rzadka i pożądana także przez ówczesnych kolekcjonerów odmiana bita w cynku, traktowana jako emisja próbna lub omyłkowe bicie.

Mieszko Pawłowski

wystawa

Muzeum Narodowe w Szczecinie – Muzeum Tradycji Regionalnych, ul. Staromłyńska 27, Szczecin