• Czcionka:
  • Kontrast:
poprzedni obiekt
następny obiekt
Magistrat miasta Połczyn Zdrój; Jörgum & Trefz, Frankfurt nad Menem (około 1892-1943)

5 fenigów

  • moneta zastępcza
5 fenigów
276
34
Oceń obiekt:
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  • winorośl
  • herby > Manteuffel (herb)
  • herby > herby miejskie > herb Połczyna-Zdroju
  • inflacja
  • inflacja w Niemczech (1914-1923)
  • wojny > wojna światowa (1914-1918)

Dane podstawowe

  • Numer inwentarzowyMNS/N/15958
  • Autor/WytwórcaMagistrat miasta Połczyn Zdrój; Jörgum & Trefz, Frankfurt nad Menem (około 1892-1943)
  • Nazwa5 fenigów
  • Miejsce powstaniaFrankfurt nad Menem (Niemcy); Pomorze, prowincja historyczna (Rzesza Niemiecka)
  • Czas powstania1919
  • Technikabicie, mosiądzowanie
  • Materiałżelazo
  • Wymiary
      • cały obiekt:
      • 18.1 mm (średnica)
      • 2.48 g (masa)
  • Kolekcjapomorskie pieniądze zastępcze
  • Sposób nabyciazakup
  • Odpowiedzialny działDział Numizmatyki
  • WłaścicielMuzeum Narodowe w Szczecinie (1945- )

Okrągła, czerwonawo mosiądzowana moneta o gładkim rancie. Awers: w polu herb Połczyna-Zdroju; dwudzielna w słup hiszpańska tarcza herbowa. Na prawym polu trzy krzewy winnej latorośli wsparte na tyczkach, na lewym poziomy pas nawiązujący do herbu pomorskiej rodziny Manteuffel, dawnych właścicieli miasta. Powyżej, pomiędzy kółkami z punktem w środku łukowaty napis: STADT POLZIN. Poniżej łukowato data 1919 . Obwódka perełkowa. Rewers: w polu nominał 5 PFENNIG. Powyżej pomiędzy kółkami z punktem w środku, dodatkowo posiadającymi po bokach dwa punkty, łukowaty napis NOTGELD. Obwódka perełkowa.

Chociaż fizyczny pieniądz jest obecnie wypierany przez transakcje bezgotówkowe, niemniej jednak nadal uczestniczy on w wymianie handlowej. Ponad sto lat temu, mimo, że na dużą skalę posługiwano się czekami, a przelewy bezgotówkowe były codziennością, w handlu detalicznym gotówka odgrywała decydującą rolę. 

W sytuacji, w której gotówka pod postacią drobnych monet jest podstawą obiegu, jej nagły brak może spowodować paraliż handlu detalicznego. Problem taki dotknął Niemcy w czasie I wojny światowej. Z obiegu zniknął nie tylko pieniądz srebrny, ale też niskie nominały fenigowe, bite w pospolitych metalach. Gromadzono zwłaszcza 10-fenigówki, które służyły do obsługi liczników gazowych i elektrycznych, powszechnych wówczas w wielu gospodarstwach domowych.

Mennice państwowe nie mogły sprostać zapotrzebowaniu, a ponieważ na prowincji niedobór bilonu był szczególnie dotkliwy, emisje drobnych monet wzięły w swoje ręce lokalne samorządy, w tym także miasto Polzin (obecnie Połczyn-Zdrój). W 1919 r. firmie Jörgum & Trefz w Frankfurcie nad Menem magistrat Połczyna zlecił wybicie w cynku i żelazie dwóch partii 5fenigówek. Egzemplarze żelazne miały nieco mniejszą średnicę i nieznacznie zmieniony wzór rewersu. Znanych jest pięć ich odmian, różniących się głównie długością nazwy nominału oraz wykończeniem niektórych z nich, mosiądzowanych na jasnożółty lub czerwonawy kolor. Galwanizacja krążków mosiądzem miała prawdopodobnie zapewnić trwałość monet, natomiast barwa mogła mieć związek z pozyskaniem przez producenta surowca o różnej zawartości miedzi. Stąd czerwonawy kolor prezentowanej 5-fenigówki świadczy o większej domieszce tego pierwiastka. 

Brak dostępu do surowca o stałej zawartości związków metali raczej nie był zaplanowany przez emitenta. Co jednak było wadą tej masowej emisji, okazało się korzyścią dla późniejszych kolekcjonerów, dla których każde odchylenie od normy w ramach danej emisji podnosi wartość egzemplarza monety.

Mieszko Pawłowski

wystawa

Muzeum Narodowe w Szczecinie – Muzeum Tradycji Regionalnych, ul. Staromłyńska 27, Szczecin