• Czcionka:
  • Kontrast:
następny obiekt

Tracha bilonowa

  • moneta
Tracha bilonowa
273
61
Oceń obiekt:
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  • labarum (sztandar)
  • loros (szarfa)
  • pendilia (ozdoba)
  • Maria z Nazaretu (przed 20 przed naszą erą - po 30) - ikonografia
  • chrystogramy
  • Chrystus Pantokrator (ikonografia)
  • trachy bilonowe
  • monety bizantyńskie
  • portrety władców
  • Manuel I Komnen, cesarz bizantyński (1118–1180) - ikonografia
  • Komnenowie (ród)

Dane podstawowe

  • Numer inwentarzowyMNS/N/13401
  • Autor/Wytwórca
  • NazwaTracha bilonowa
  • Miejsce powstaniaCesarstwo Bizantyńskie, państwo historyczne (Azja, Europa); Stambuł (Azja; Europa; Turcja; prowincja Stambuł) (wybicie)
  • Czas powstania1143 - 1180
  • Technikabicie
  • Materiałbilon
  • Wymiary
    • cały obiekt:
    • 4.5 mm (wysokość)
    • 29.3 mm (średnica)
    • 3.75 g (masa)
  • Sygnatury / Napisy / Znaki
    • 1. Napis:
    • imię władcy:
    • MANUHL - M
    • ; Manuel I Komnen, cesarz bizantyński (1118–1180)
    • 2. Napis:
    • chrystogram:
    • IC – (…)
  • Sposób nabyciazakup
  • Odpowiedzialny działDział Numizmatyki
  • WłaścicielMuzeum Narodowe w Szczecinie

Na awersie Chrystus w nimbie krzyżowym siedzący na tronie bez zaplecka na wprost. Prawą dłonią błogosławi, w lewej trzyma księgę Ewangelii. Przy głowie chrystogram IC – X. Na rewersie cesarz stojący na wprost koronowany przez Matkę Boską. Na głowie władcy korona ozdobiona perłami, po bokach zwieszają się tzw. pendilia. W prawej ręce trzyma berło zwieńczone labarum, w lewej kulę z krzyżem. Z lewej strony napis: MANUHL - M, z prawej napis nieczytelny.

W połowie XI wieku w mennictwie bizantyjskim nastąpiły istotne zmiany. Monety bito nową techniką, dzięki czemu uzyskały one kształt spłaszczonej miseczki, zwanej trachy. Najwcześniej pojawiły się trachy złote, następnie elektronowe, srebrne i bilonowe. Ta specyficzna forma monet bizantyjskich utrzymała się do XIV wieku. Za panowania dynastii Komnenów (1081–1185) rewolucja dokonała się również w wyobrażeniach i napisach monetarnych. Religijna retoryka była skutkiem ówczesnej sytuacji politycznej i zmagań z niewiernymi. Chodziło o podkreślanie boskiego pochodzenia władcy i manifestację chrześcijaństwa. Głównym motywem awersów była stojąca lub siedząca na tronie postać Chrystusa oraz Matka Boska. Postać władcy w „cywilnych” szatach, z insygniami (berłem z proporcem, globem lub krzyżem) umieszczana była na rewersie. W języku legend nastąpiło przejście z łaciny na grekę. Cały ten zespół idei znalazł odbicie na monetach ostatniego z rodu Komnenów – Manuela I (1143–1180).

Prezentowane aspron trachy wybite zostało z bilonu (stop srebra ok. 16% i brązu ok. 82%) i przynosi treści wskazujące na boski rodowód cesarza. Przez apologetów Manuel określany był jako najświętszy wśród cesarzy, najbardziej sprawiedliwy, hojny, mądry. Zgodnie z dominującym trendem aa awersie monety przedstawione zostało wyobrażenie siedzącego na tronie Chrystusa, któremu towarzyszy grecka inskrypcja: IC–XC (Jezus Chrystus). Na odwrocie pojawia się scena koronowania władcy przez Marię Dziewicę. Święta otoczona aureolą, prawą ręką koronuje, a lewą błogosławi stojącego obok Manuela. Cesarz ubrany jest w ozdobną szatę (loros) i trzyma w rękach berło z proporcem (labarum) oraz glob zwieńczony krzyżem. Legenda sprowadza się do imienia władcy i Maryi.

Po śmierci Manuela (1180), imperium bizantyjskie pogrążyło się w wojnie domowej. Do mennictwa państw sukcesyjnych przeszło wiele wyobrażeń monetarnych z okresu panowania Komnenów: postacie Chrystusa, Matki Boskiej i świętych.

Genowefa Horoszko

magazyn