• Czcionka:
  • Kontrast:
poprzedni obiekt
następny obiekt
Filip I Arab, cesarz rzymski (204-249) (emitent)

Antoninian

  • moneta
Antoninian
281
65
Oceń obiekt:
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  • znaki > znaki bojowe
  • sztandary
  • vexillum
  • korona promienista (insygnium)
  • monety rzymskie
  • antoninian (moneta)
  • cesarze rzymscy
  • portrety władców
  • popiersia
  • personifikacje rzymskie
  • Wierność (personifikacja)
  • Fides (mitologia)
  • Filip I Arab, cesarz rzymski (204-249) - ikonografia

Dane podstawowe

  • Numer inwentarzowyMNS/N/11536
  • Autor/WytwórcaFilip I Arab, cesarz rzymski (204-249) (emitent)
  • NazwaAntoninian
  • Miejsce powstaniaCesarstwo Rzymskie (państwo historyczne; Afryka; Azja; Europa); Rzym (Włochy) (wybicie)
  • Czas powstania247 - 249
  • Technikabicie
  • Materiałsrebro
  • Wymiary
    • cały obiekt:
    • 2.1 mm (wysokość)
    • 22.2 mm (średnica)
    • 4.75 g (masa)
  • Sygnatury / Napisy / Znaki
    • 1. Napis:
    • personifikacja:
    • FIDES EXERCITVS
    • ; Filip I Arab, cesarz rzymski (204-249)
    • 2. Napis:
    • imię władcy, tytulatura:
    • IMP PHILIPPVS AVG.
  • Sposób nabyciazakup
  • Odpowiedzialny działDział Numizmatyki
  • WłaścicielMuzeum Narodowe w Szczecinie

Na awersie popiersie cesarza w koronie promienistej, zbroi i paludamentum w prawo. W otoku tytulatura: IMP PHILIPPVS AVG.

Na rewersie stojąca frontalnie Fides (personifikacja wierności i zaufania) w hełmie i udrapowanej sukni z głową zwróconą w lewo. W prawej ręce vexillum, w lewej sztandar. W otoku napis: FIDES EXERCITVS.

Kryzys polityczny i ekonomiczny Cesarstwa Rzymskiego w III wieku znalazł odbicie w systemie monetarnym. Dewaluacja denara skutkowała rozwinięciem systemu nominałów średnich. W latach 214–215 cesarz Karakalla wprowadził nową jednostkę monetarną – antoniniana, wartości nominalnej 2 denarów. Moneta bita ze słabego srebra stopniowo, w wyniku obniżania zawartości szlachetnego kruszcu, przekształciła się w bezwartościowy pieniądz miedziany. Pod koniec lat sześćdziesiątych III wieku, antoninian ważył ok. 3g i zawierał zaledwie 2–3% srebra. Na stemplach tradycyjnie występuje wizerunek cesarza oraz personifikacje idei i cnót, które w okresie panowania Filipa I Araba (244–249) szczególnie eksponują elementy wojskowe. Filip wybrany na cesarza wolą żołnierzy, musiał schlebiać wojskowym i liczyć na ich lojalność. Poprawne stosunki z senatem nie gwarantowały cesarzowi spokojnych rządów. Odsunięty od władzy przez zbuntowanych żołnierzy zginął w bitwie w 249 roku.

Na seriach antoninianów cesarz wyobrażony został w koronie promienistej, która była atrybutem słońca i uosabiała boskie pochodzenie władzy cesarskiej. Portret uzupełnia krótka legenda z imieniem oraz tytułami imperatora i augusta. Warto przypomnieć, że przydomek imperatora władcy otrzymywali zgodnie z wolą żołnierzy, a tytuł augusta nadawany był za zgodą senatu. Na rewersie muzealnego egzemplarza, stojącej personifikacji wierności i lojalności (Fides), towarzyszy znak bojowy (vexillum) i sztandar, które wraz legendą: FIDES EXERCITUS (Fides waleczna) nadają wyobrażeniu militarną wymowę. Fides cieszyła się w Rzymie kultem państwowym sięgającym III wieku p.n.e. We wczesnym okresie cesarstwa bogini występowała „cywilnie”, jako Fides Publica z koszem owoców i ziaren, później przy wyjątkowo silniej roli wojska przeobraziła się w wyobrażenie o konotacjach militarnych. Odwołanie się do Fides w końcowym etapie mennictwa Filipa Araba mogło wynikać z poczucia słabości własnej pozycji.

Genowefa Horoszko

magazyn