• Czcionka:
  • Kontrast:
następny obiekt
Autor nieznany

Lalka przedstawiająca przodka

  • przedmiot kultowy, lalka, plecionka
Lalka przedstawiająca przodka
692
125
Oceń obiekt:
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  • mężczyźni
  • wzornictwo > wzornictwo papuaskie
  • symbolika kolorów
  • manaizm
  • Dom Duchów (świątynia)
  • kulty > kult czaszek
  • kulty > kult przodków

Dane podstawowe

  • Numer inwentarzowyMNS/EP/2047
  • Autor/WytwórcaAutor nieznany
  • NazwaLalka przedstawiająca przodka
  • Miejsce powstaniaPapua-Nowa Gwinea (Australia i Oceania)
  • Czas powstania1951 - 1995
  • Technikamalowanie, wyplatanie
  • Materiałbarwniki naturalne; materiał organiczny > materiał pochodzenia roślinnego > włókno roślinne
  • Wymiary
      • cały obiekt:
      • 66 cm (wysokość)
      • 21.2 cm (szerokość)
  • Miejsce zebrania w tereniePapua-Nowa Gwinea (Australia i Oceania)
  • Sposób nabyciazakup
  • Odpowiedzialny działDział Kultur Pozaeuropejskich
  • WłaścicielMuzeum Narodowe w Szczecinie

Smukła, stojąca postać antropomorficzna wykonana z włókna roślinnego pomalowanego białym, brązowym i czerwonym barwnikiem. Postać ma dużą, owalną głowę pustą wewnątrz. Na jej twarzy zaznaczono duże okrągłe oczy, szeroki u nasady nos oraz wąskie usta. Na wysokości oczu usytuowano duże, odstające uszy. W stosunku do dużej głowy postać wydaje się wątła, potraktowana bardzo schematycznie. Klatka piersiowa wraz z brzuchem puste wewnątrz. Ręce wydłużone, dłonie oparte na biodrach. Nogi i ręce zakończono płaskimi łopatkami, które przedstawiają dłonie i stopy postaci.

Papuasi zamieszkujący Nową Gwineę od pokoleń żyli w małych i izolowanych wioskach, składających się z kilku lub kilkudziesięciu chat wznoszonych na palach i pokrytych strzechą z liści palmowych lub trawy kunai. Na tle skromnej zabudowy mieszkalnej wielkością i bogactwem dekoracji wyróżniały się tzw. Domy Duchów, melanezyjskie świątynie, a zarazem tubylcze „ratusze”, w których wtajemniczeni mężczyźni spędzali większość swojego czasu. Tutaj celebrowali obrzędy, dyskutowali o istotnych problemach wspólnoty, wydawali wyroki, wytwarzali przedmioty obrzędowe lub po prostu miło spędzali czas odpoczywając, rozmawiając i paląc fajki. Wewnątrz świątyń przechowywano przedmioty kultowe używane podczas rytuałów oraz obiekty obdarzone szczególną mocą mana. Nie mogły ich dotykać, a nawet przebywać wśród nich, osoby niewtajemniczone, w tym kobiety i dzieci. Wykonaniem przedmiotów kultowych zajmowali się wyłącznie mężczyźni – strażnicy kultu, którzy byli w stanie opanować ich siłę. Papuasi wierzą, że mana obdarzeni są również ludzie. Jest to cała wiedza i moc, która już za życia koncentruje się w głowie człowieka, a uwalniana jest w momencie jego śmierci. Wierzenia te znalazły odzwierciedlenie w papuaskiej sztuce. Wizerunki przodków zazwyczaj mają nieproporcjonalnie duże głowy w stosunku do reszty ciała, które często wydaje się wątłe, przestawione bardzo schematycznie. Prezentowaną lalkę przedstawiającą przodka wykonano wyłącznie z włókien roślinnych, co czyni ją wyjątkową, rzadko spotykaną w muzealnych kolekcjach. Podstawowym materiałem nowogwinejskich rzemieślników była bowiem kość i polichromowane lub czernione drewno.

Katarzyna Findlik-Gawron

magazyn