• Czcionka:
  • Kontrast:
poprzedni obiekt
następny obiekt
Autor nieznany - Faiwolmin

Tarcza wojenna

  • przedmiot kultowy, tarcza
Tarcza wojenna
702
127
Oceń obiekt:
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  • motywy > motywy zygzakowe
  • krokodyle
  • węże
  • motyle
  • wzornictwo > wzornictwo papuaskie
  • wrogowie
  • wojownicy
  • obrzędy > obrzędy inicjacyjne > inicjacje
  • obrzędy
  • Dom Duchów (świątynia)
  • kulty > kult przodków
  • wojny

Dane podstawowe

  • Numer inwentarzowyMNS/EP/1122
  • Autor/WytwórcaAutor nieznany - Faiwolmin
  • NazwaTarcza wojenna
  • Miejsce powstaniaProwincja Zachodnia (Papua-Nowa Gwinea)
  • Czas powstania1900 - 1940
  • Technikamalowanie, rzeźbienie
  • Materiałmateriał przetworzony > barwnik > barwnik naturalny; materiał organiczny > materiał pochodzenia roślinnego > włókno roślinne; materiał organiczny > materiał pochodzenia roślinnego > drewno
  • Wymiary
      • cały obiekt:
      • 157 cm (wysokość)
      • 67 cm (szerokość)
  • Miejsce zebrania w terenieBolivip (Papua-Nowa Gwinea)
  • Sposób nabyciazakup
  • Odpowiedzialny działDział Kultur Pozaeuropejskich
  • WłaścicielMuzeum Narodowe w Szczecinie

Wielka, drewniana, prostokątna, bogato zdobiona tarcza. Jej front został pokryty dużym, centralnie rozmieszczonym wzorem motyla, którego kontury zaznaczono ciemnobrązowym kolorem, a środek wypełniono bordowo-brązowym barwnikiem. Po jego bokach usytuowano zygzaki – motyw węża, które również obrysowano ciemnobrązowym kolorem, a środek wypełniono bordowo-brązowym barwnikiem, zaś powtarzające się ciemnobrązowe linie w górnej i dolej części kompozycji również wypełnione bordowo-brązowym odcieniem przedstawiają szczęki krokodyla. Wolne przestrzenie pokryto białym pigmentem wapiennym. W tarczy wydrążono cztery otwory, rozłożono je symetrycznie, dwa w górnej części oraz dwa w dolnej części. Od wewnętrznej strony tarczy przymocowano do nich włókno roślinne, które zostało zerwane. Zauważalny również niewielki otwór z lewej strony, w górnym skrzydle motyla. Na zewnętrznej i wewnętrznej ściance widoczne ślady ciosania, wykonane kamienną siekierką.

Papuasi zamieszkujący Nową Gwineę od pokoleń żyli w małych i izolowanych wioskach. Nieustannie toczyli między sobą wojny, w których nieodłącznymi atrybutami były tarcze i oszczepy. Tarcze, wraz z innymi obiektami kultu, do których się zaliczają, przechowywano w tzw. Domach Duchów, melanezyjskich świątyniach, do których wstęp mieli jedynie wtajemniczeni mężczyźni. Przed podjęciem decyzji o wyprawie wojennej zasięgano rady przodków „zamieszkujących” tarcze. Duchy czynnie włączały się do walki z wrogiem i potęgując ochronną siłę tarcz osłabiały przeciwnika, niszcząc w nim ducha walki. Prezentowana dwuosobowa tarcza wojenna atkom została wykonana przez przedstawicieli grupy etnicznej Faiwolmin, zamieszkujących Prowincję Zachodnią w Papui-Nowej Gwinei. Jest wyjątkowa, ponieważ wyrzeźbiono ją kamienną siekierką – pozostałe tarcze z oceanicznej kolekcji Muzeum Narodowego w Szczecinie wykonano narzędziami metalowymi. Jej front jest pokryty dużym, centralnie umieszczonym motywem motyla, który otocza gąszcz powtarzalnych figur geometrycznych. Zygzaki po bokach imitują węże, natomiast powtarzające się linie w górnej i dolej części kompozycji przedstawiają szczęki krokodyla. Rysunek wykonano techniką champlevé, w której barwnik wypełnia wgłębienia. Tarcze wojenne często zdobiono wizerunkami przodków, rysunkami twarzy dawnych, dzielnych wojowników. Miały być widoczne z dużej odległości, tak aby ukryta w nich symbolika mogła być łatwo odczytana przez wrogów. Bogata ornamentyka świadczyła również o odwadze wojownika, albowiem malowane tarcze szybciej przyciągały wzrok nieprzyjaciół. Wraz z ustaniem wojen zmienił się wygląd nowogwinejskich tarcz. Wielkie, których rolą było zakrycie całego wojownika znacznie się zmniejszyły. Nadawano im czysto rytualne i symboliczne znaczenie. Omawiana tarcza jest darem od ks. André Boucharda z Catholic Mission z miejscowości Kiunga. W muzealnych zbiorach znalazła się dzięki współpracy z dr Marią Wrońską-Friend i jej mężem Anthonym Friendem. Wrońska-Friend jest etnolożką i antropolożką, która w latach 1981–1992 mieszkała i prowadziła badania na Nowej Gwinei.

Katarzyna Findlik-Gawron

magazyn