• Czcionka:
  • Kontrast:
poprzedni obiekt
nieznany (nyamakala; nùmu; "forgeron en bois"; blacksmith-sculptor; z kasty kùle) - Kamalen Ton (stowarzyszenie młodych) (zleceniodawca) - Bambara / Bamana

Lalka teatralna Kono (ptak)

  • rzeźba, lalka teatralna
Lalka teatralna Kono (ptak)
770
115
Oceń obiekt:
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  • Denis Nidzgorski-Gordier
  • Oleńka Darkowska-Nidzgorski
  • widowisko
  • spektakl
  • Kono donkili
  • teatr Sogo bò

Dane podstawowe

  • Numer inwentarzowyMNS/AF/5862
  • Autor/Wytwórcanieznany (nyamakala; nùmu; "forgeron en bois"; blacksmith-sculptor; z kasty kùle) - Kamalen Ton (stowarzyszenie młodych) (zleceniodawca) - Bambara / Bamana
  • NazwaLalka teatralna Kono (ptak)
  • Miejsce powstaniaRepublika Mali (Afryka)
  • Czas powstaniamiędzy 1951 - 1989
  • Technikamontowane, malowane, techniki snycerskie, ciosane
  • Materiałwłókno roślinne (sznurek); lakier styrenowy; farby akrylowe; materiał organiczny > materiał pochodzenia roślinnego > drewno; tkanina fabryczna; żelazo (gwoździe, blacha); guma
  • Wymiary
      • cały obiekt:
      • 69 cm (wysokość)
      • 15 cm (szerokość)
  • Miejsce zebrania w terenieRepublika Mali (Afryka)
  • Sposób nabyciadarowizna
  • Odpowiedzialny działDział Kultur Pozaeuropejskich
  • WłaścicielMuzeum Narodowe w Szczecinie

Lalka teatralna (marionnette) jest montowana na długim kiju zaopatrzonym w system kilkunastu krótkich drewnianych elementów połączonych przegubowo, składających się w harmonijkę. Całość tej skomplikowanej konstrukcji animowana jest od dołu przez lalkarza ukrytego pod tkaninami. Jest częścią tradycji teatralnej Sogo bò występującej w regionie Ségou, w południowo-centralnej części Republiki Mali, przygotowywanej przez Kamalen Ton – wioskowe stowarzyszenia młodych.

Lalka przedstawia głowę ptaka, z innym mniejszym, umieszczonym na jej szczycie. Ptaki konow (l. poj. kono) zajmują ważne miejsce w tradycyjnym teatrze malijskim. Są jedyną grupą wyodrębnioną z sogow, czyli zwierząt. Wśród ptaków pojawiających się w czasie widowisk można wyróżnić sępa, dzioborożca (calao), gołębia, strusia, bociana, marabuta oraz ptaki będące symbolami pewnych zdarzeń i pojęć, np. Kono Mali – symbol niezależności Republiki Mali czy Kote Kono – odpędzająca złe moce opiekunka teatru.

Wykonanie lalek zleca się kowalom nùmu. Uważa się, że rzeźbienie lalki jest aktem, który uwalnia potężną energię i tylko kowale posiadający specjalną wiedzę i moc nabyte w trakcie inicjacji, potrafią się z nią uporać. Proces tworzenia lalek wymaga ścisłej współpracy pomiędzy kowalem a zleceniodawcami, czyli członkami stowarzyszenia, ale kowal ma pewną swobodę w projektowaniu swojego dzieła. Często eksperymentuje, tworząc zaawansowane mechanizmy służące do animowania. Dzięki temu w czasie występów pojawiają się czasami lalki z wmontowanymi systemami dźwiękowymi, oświetleniem, powiększające się, wypluwające wodę lub sypiące iskrami. Publiczność żywiołowo docenia wszelkie nowinki wprowadzane przez kowali. Po wyrzeźbieniu i skonstruowaniu lalki następuje ich sakralizacja i dopiero po tych obrzędach lalki są malowane, wykańczane tkaninami i innymi materiałami.

Dar Oleńki Darkowskiej-Nidzgorskiej i Denisa Nidzgorskiego-Gordiera.

Ewa Prądzyńska

wystawa

Muzeum Narodowe w Szczecinie, ul. Wały Chrobrego 3, Szczecin