• Czcionka:
  • Kontrast:
poprzedni obiekt
następny obiekt
Struk Tomasz (1925-)

Klisze 1

  • grafika
Klisze 1
962
90
Oceń obiekt:
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  • fale > fale morskie
  • pejzaże > pejzaże morskie
  • brzegi morskie
  • czas
  • pamięć
  • zmiana
  • ruch
  • palimpsest
  • ślady
  • fotografie
  • gest artysty

Dane podstawowe

  • Numer inwentarzowyMNS/Sp/1425
  • Autor/WytwórcaStruk Tomasz (1925-)
  • TytułKlisze 1
  • Miejsce powstaniaKatowice (województwo śląskie)
  • Czas powstania1980
  • Technikamonotypia
  • Materiałpapier
  • Wymiary
      • cały obiekt:
      • 67 mm (wysokość)
      • 98 mm (szerokość)
  • Cykl / kompletKlisze
  • Sygnatury / Napisy / Znaki
    • 1. Sygnatura:
    • w prostokątnej obwódce kolorem czerwonym napis STRUK, stylizowany na liternictwo japońskie lub chińskie:
    • STRUK
    • ; Struk, Tomasz (1952-2004)
    • 2. Pieczęć:
    • ołówkiem czytany od dołu:
    • KLISZE E.A. TOMASZ STRUK 1980
    • ; Struk, Tomasz (1952-2004)
    • 3. Napis:
  • Sposób nabyciazakup od autora
  • Odpowiedzialny działMuzeum Sztuki Współczesnej
  • WłaścicielMuzeum Narodowe w Szczecinie

Kompozycja pozioma. Na karcie papieru o nierównych krawędziach fotografia brzegu morskiego. Łagodnie sfalowane morze tuż przy piaszczystej plaży, zajmuje większą część obrazu. Fotografia z widocznym rastrem, nadrukowana od górnej krawędzi, skąd nierówną, ukośną linią opada do prawego dolnego rogu. Praca w pastelowych, żółtawo-błękitnych i bladozielonych tonacjach. Na części przedstawiającej wodę naniesione zostały z góry na dół, pod lekkim kątem szerokie pasma w odcieniach szarości. 

Trzy monotypie pod wspólnym tytułem „Klisze” (1980–1981) Tomasza Struka są pracami artysty, dla którego sztuka to sposób na rozważanie czasu i form zapisu jego materialnych śladów. W cyklu „Klisze”, łączącym techniki malarską i graficzną, Struk wykorzystał fragmenty fotografii morza, na których widoczne są smugi farby pozostawione przez prowadzony swobodnym gestem gruby pędzel lub szpachlę. W efekcie utrwalony został podwójny ślad minionej chwili – moment wykonania przez artystę malarskiego gestu i moment przepływu fal na brzegu morza. Motyw fal morskich był bardzo istotny i często przywoływany w realizacjach Struka. Jak sam mówił, czas spędzony nad brzegiem morza, wpatrywanie się w wodę przekonało go, że „rzeczywistość jest zmianą, niepodzielnym ruchem, w którym przeszłość i teraźniejszość stanowią jedną całość”. Gest towarzyszący powstawaniu dzieła, niemniej ważny element jego prac (w czym bliski jest nurtowi action painting czy sztuce procesualnej) jest zaznaczeniem obecności artysty – śladem, pismem na partyturze grafiki. Dzięki niemu powstawał palimpsest, wielowarstwowy tekst rekonstruujący pomosty pomiędzy odległymi wydarzeniami w czasie i przestrzeni. Dla Tomasza Struka forma obrazu nie była przedstawieniem, ale odkrywaniem, odsłanianiem pamięci. Służyły temu również wykorzystywane przez niego, samodzielnie bądź włączane w kompozycje malarskie, frotaże prehistorycznych rytów skalnych. Za ich pomocą łączył ślady dwóch czasów – dawno minionego i obecnego, właśnie przemijającego. Struk podążał za ideą Platona, który pisząc o funkcjonowaniu pamięci użył metafory tabliczek woskowych, w których odciskają się nasze myśli i spostrzeżenia.

Marlena Chybowska-Butler

magazyn