• Czcionka:
  • Kontrast:

Dafne i Peneusz

Tieopolo, Giambattista (1696-1770) (rysownik)
Tieopolo, Giambattista (1696-1770) (rysownik)

Dafne i Peneusz

  • rysunek
MNS/Rys/571
295
37
Oceń obiekt:
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  • Tiepolo (rodzina)
  • rysunek wenecki
  • Dafne (mitologia)
  • Peneusz (mitologia)
  • Apollo (mitologia)
  • Narodowa Galeria Sztuki (Waszyngton)
  • starość
  • młodość
  • wawrzyny (rośliny)
  • niezależność

Dane podstawowe

  • Numer inwentarzowyMNS/Rys/571
  • AutorTieopolo, Giambattista (1696-1770) (rysownik)
  • TytułDafne i Peneusz
  • Miejsce i czas powstaniaWenecja (Europa; Włochy; Wenecja Euganejska), około 1755
  • Technikabiała kredka, sangwina
  • Materiałpapier czerpany żeberkowy
  • Wymiary

    cały obiekt: 393 mm (wysokość); 296 mm (szerokość);

  • Sygnatury / Napisy / Znaki

    napis; MNW inw. rys. 131 (190766); powtórzony późniejszy nr inw. MNW; Muzeum Narodowe w Warszawie (1862- )

    napis; 16015/156/73; numer nieznany; nieznany

    napis; MNW inw. rys. 131 (190766); ołówkiem późniejszy numer inwentarzowy MNW; Muzeum Narodowe w Warszawie (1862- )

    napis; MNW 190765; dawny numer inwentarzowy MNW przekreślony; Muzeum Narodowe w Warszawie (1862- )

    napis; MO Φ 17945; ołówkiem rosyjski numer inwentarzowy; Państwowe Muzeum Ermitażu (1764- )

    pieczęć; Museum Stettin 1907; pieczęć okrągła, brunatna z napisem w otoku i głową gryfa w lewym profilu w polu oraz data ołówkiem; Museum der Stadt Stettin (1913-1945)

    napis; L; czerwoną kredką duża litera; nieznany

    napis; Goplana; ołówkiem tytuł określony błędnie; nieznany

    napis; Giov. Batt. Tiepolo; ołówkiem imiona i nazwisko rysownika; nieznany

    napis; VLG rg; ołówkiem monogram własnościowy; nieznany

    napis; 197; ołówkiem numer przekreślony; nieznany

    pieczęć; RGC; pieczęć własnościowa owalna, liliowa z monogramem w polu; nieznany

    napis; Tiepolo; piórem w tonie czarnym nazwisko

  • Kolekcjarysunek włoski
  • Sposób nabyciapozyskanie własne
  • Odpowiedzialny działDział Sztuki Dawnej
  • WłaścicielMuzeum Narodowe w Szczecinie
Studium figuralne wykonane czerwoną kredką, przedstawiajace starca z brodą obejmującego ramieniem dzban, z którego wypływa woda oraz półleżącą za plecami starca młodą kobietę zwróconą tyłem, unoszącą do góry ramiona.
Rysunek na karcie niebieskiego papieru weneckiego w kształcie pionowego prostokąta. Studium figuralne wykonane czerwonobrunatną kredką przedstawia dwie postacie. Na bliskim planie półleży brodaty starzec Peneusz (bóstwo greckiej rzeki Penejos), obejmując ramieniem przewrócony dzban, z którego płynie strumień wody dający początek rzece. Za plecami Peneusza półleży na skale odwrócona tyłem jego córka - nimfa Dafne. Przemienia się w laur, trzymając ramiona wzniesione do góry, a z jej palców wyrastają gałązki laurowe. Oboje spoglądają w prawą stronę przedstawienia. Rysunek jest szkicem do grupy figuralnej w lewej partii obrazu olejnego Apollo i Dafne, przechowywanego w zbiorach Galerii Narodowej w Waszyngtonie.

Kompozycja Giambattisty Tiepola przedstawia mitologiczne postacie – nimfę rzeczną Dafne i jej ojca Peneusza. Dafne właśnie przemienia się w drzewo laurowe, z jej palców wyrastają gałązki. Peneusz na znak opiera się o pękaty przewrócony dzban, z którego wylewa się woda, dając początek rzece Penejos, której jest bóstwem. Giambattista opracowując tę scenę nie trzymał się ściśle mitu, który mówi, że Dafne uciekając przed zakochanym w niej Apollem schroniła się u matki. Ukazał ją chroniącą się u ojca. Scena dała artyście możliwość ukazana kontrastu między młodym ciałem kobiecym i męskim ciałem starca, co uzyskał dzięki precyzyjnemu operowaniu światłocieniem. Szkic jest rysunkiem przygotowawczym do obrazu olejnego Apollo i Dafne malowanego przez Tiepola w latach 1755–1756, który obecnie znajduje się w National Gallery of Art w Waszyngtonie. Został narysowany czerwoną kredką, tak zwaną sangwiną, używaną od czasów renesansu do wykonywania rysunków i szkiców. Wykonana jest na grubym, niebieskim papierze weneckim. Rysunek należy do zespołu 36 prac rodziny Tiepolo, największego zbioru rysunków tej wybitnej i sławnej osiemnastowiecznej weneckiej rodziny artystycznej w Polsce. Skomplikowane losy dzieł ustalił Georg Knox, angielski badacz twórczości Tiepolów. Rysunki po śmierci Giandomenica Tiepolo, syna Giambattisty, stały się własnością jego ucznia, Johanna Dominika Bossi, miniaturzysty i rysownika, monachijskiego malarza dworu bawarskiego, czynnego także na dworach w Szwecji, Rosji i Austrii. Po tym malarzu odziedziczyła rysunki jego córka Maria Teresa Karolina, żona Carla Christiana Friedricha Beyerlen, sekretarza księstwa Wirtembergii. Małżonkowie mieszkali w Stuttgarcie, po ich śmierci rysunki zostały zlicytowane na aukcji tamtejszego antykwariatu H.G. Gutekunsta w 1882 roku. Kupił je szczeciński prawnik Johann Theodor Müller, który kierując się patriotycznym porywem przed 1907 rokiem, w okresie tworzenia się szczecińskiego Muzeum Miejskiego, ofiarował je do zbiorów Gabinetu Rycin. Po drugiej wojnie światowej rysunki wywieziono do Związku Radzieckiego. W ramach rewindykacji w 1956 roku wróciły do Polski, początkowo jako depozyt znalazły się w Muzeum Narodowym w Warszawie, a następnie w dwu partiach, w latach 1973 i 1984, powróciły do Szczecina i trafiły do Gabinetu Grafiki Muzeum Narodowego.

Ewa Gwiazdowska

magazyn