• Czcionka:
  • Kontrast:
poprzedni obiekt
następny obiekt
Stettiner Consum u. Sparverein (1863-1934)

5 fenigów

  • moneta zastępcza
174
27
Oceń obiekt:
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  • reforma monetarna w Niemczech (1871)
  • stowarzyszenia > spółdzielnie > spółdzielnie spożywców
  • Szczecin (województwo zachodniopomorskie)
  • handel

Dane podstawowe

  • Numer inwentarzowyMNS/N/5339
  • Autor/WytwórcaStettiner Consum u. Sparverein (1863-1934)
  • Nazwa5 fenigów
  • Miejsce powstaniaRepublika Weimarska, państwo historyczne (Europa); Pomorze, prowincja historyczna (Rzesza Niemiecka)
  • Czas powstania1865 - 1868
  • Technikabicie
  • Materiałcynk
  • Wymiary
      • cały obiekt:
      • 15.7 mm (średnica)
      • 1.63 g (masa)
  • Kolekcjapomorskie pieniądze zastępcze
  • Sposób nabyciapozyskanie własne
  • Odpowiedzialny działDział Numizmatyki
  • WłaścicielMuzeum Narodowe w Szczecinie (1945- )

Okrągła moneta Szczecińskiego Związku Spożywców o gładkim rancie. Awers: w polu nominał 5 PF, napis w otoku STETTINER CONSUM-VEREIN E.G. zakończony pięcioramienną gwiazdką; bwódka perełkowa. Rewers: analogiczny do awersu.

Pieniądz zastępczy znalazł zastosowanie nie tylko jako namiastkowy środek płatniczy emitowany przez władze państwowe, jak to się stało np. w Szwecji podczas wojny z Rosją, kiedy w latach 1715-1718 wybito z miedzi tzw. żetony talarowe, które po wojnie miały zostać wymienione na srebrne talary, ale również jako prywatne środki płatnicze w majątkach rolnych i zakładach przemysłowych. Pieniądz zastępczy wydawały także sklepy oraz instytucje zrzeszające sprzedawców pragnących usprawnienia handlu, bowiem zdarzały się sytuacje, kiedy brakowało bilonu do wydania reszty. Stało się tak w czasie unifikacji waluty w Rzeszy i przejścia w 1873 r. do jednolitego systemu fenigowo-markowego.

Jednym z emitentów pieniądza zastępczego w Szczecinie był Związek Spożywców (Consum Verein), organizacja, która w czasie swojego kilkudziesięcioletniego istnienia, wielokrotnie zmieniała nazwę i zakres działalności. Monety biła zwykle w cynku, chociaż w pewnym momencie pojawiły się również żetony wartości 1 i 2 marek z mosiądzu. Prezentowany, najniższy nominał z serii cynkowej – 5 fenigów, jak większość emisji Związku Spożywców posiada identyczny awers i rewers. Widnieje na nich nazwa emitenta – Szczeciński Związek Spożywców (Stettiner Consum - Verein E.G. oraz nominał. Rozwiązanie to zastosowano zapewne nie tylko w celu obniżenia kosztów produkcji, ale również z czysto praktycznego powodu, ponieważ bez względu na ułożenie pieniądza jego nominał był zawsze dobrze widoczny.

Pieniądze zastępcze, których surowcem był cynk nie należały do trwałych produktów. W odróżnieniu od mosiądzu czy nawet żelaza, cynk jest metalem mało odpornym na środowisko zarówno kwasowe, jak i zasadowe. Stąd, do obecnych czasów przetrwało stosunkowo niewiele tych monet, a poszukiwane przez kolekcjonerów dobrze zachowane egzemplarze są stosunkowo rzadkie.

Mieszko Pawłowski

wystawa

Muzeum Narodowe w Szczecinie – Muzeum Tradycji Regionalnych, ul. Staromłyńska 27, Szczecin