• Czcionka:
  • Kontrast:
poprzedni obiekt
następny obiekt
Filip II, książę szczeciński (1573-1618) (emitent); Schambach, Johann (1581-1658) (mincmistrz)

Talar z okazji uspokojenia zamieszek w Szczecinie

  • moneta okolicznościowa
Talar okolicznościowy
  • Talar z okazji uspokojenia zamieszek w Szczecinie
84
23
Oceń obiekt:
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  • zamieszki szczecińskie (1616)
  • łodzie żaglowe
  • kompozycje symboliczne
  • portrety władców
  • monety pamiątkowe
  • monety książęce
  • księstwo szczecińskie, państwo historyczne (Pomorze Zachodnie)
  • Filip II, książę szczeciński (1573-1618) - ikonografia
  • Gryfici (ród)

Dane podstawowe

  • Numer inwentarzowyMNS/N/15869
  • Autor/WytwórcaFilip II, książę szczeciński (1573-1618) (emitent); Schambach, Johann (1581-1658) (mincmistrz)
  • TytułTalar z okazji uspokojenia zamieszek w Szczecinie | Taler auf die Regierungskunst
  • NazwaTalar okolicznościowy
  • Miejsce powstaniaksięstwo szczecińskie, państwo historyczne (Pomorze Zachodnie); Szczecin (województwo zachodniopomorskie) (wybicie)
  • Czas powstania1617
  • Technikabicie
  • Materiałsrebro
  • Wymiary

    cały obiekt: 2.4 mm (wysokość), 43.3 mm (średnica), 28.71 g (masa)

  • Sposób nabyciazakup
  • Odpowiedzialny działDział Numizmatyki
  • WłaścicielMuzeum Narodowe w Szczecinie.
Na awersie popiersie księcia w prawo w zbroi z lwią paszczą na naramienniku. Pod szyją kołnierz, na ramionach spięty płaszcz. W perełkowym otoku napis zakończony arabeską: *PHILIPPVS.II.DVX.POMERANORVM Na rewersie łódź żaglowa z pochylonym masztem i sternikiem siedzącym u steru. Powyżej ciężkie chmury, z których pada deszcz. W perełkowym otoku napis rozpoczynający się rozetą i kończący arabeską: SAPIENTIA NON VIOLENTIA*ANNO*MDCXVII*(mądrością nie gwałtownością 1617).

Prawdziwy rozkwit emisji okolicznościowych nastąpił za panowania księcia szczecińskiego Filipa II (1606–1618). Zamiłowanie władcy do sztuki przełożyło się na pasję do kolekcjonowania monet, a także projektowania własnych. Serie monet powstałych pod koniec jego rządów (1614–1618) odzwierciedlają nie tylko ówczesne wydarzenia i sytuację polityczną, ale również ideologię panowania (tzw. Regierungskunst). Prezentowany talar odnosi się do groźnych zamieszek, które miały miejsce w Szczecinie w lipcu 1616 roku, po ogłoszeniu podwyżek opłat za przywożone towary i wzroście cen piwa (z 12 do 16 groszy za kwartę). Książę zażegnał bunt pokojowo, przywracając dawne ceny trunku, a specjalna komisja miała przygotować projekt reformy finansów miasta. Na pamiątkę tych wydarzeń wybito serię monet w srebrze i złocie, które często z powodu daty emisji (1617) niesłusznie łączone są z jubileuszem reformacji. W kompozycji talara na pierwszy plan wysuwa się alegoryczny wizerunek łodzi żaglowej jako Księstwa Pomorskiego, który wraz z inskrypcją SAPIENTIA NON VIOLENTIA (mądrością nie gwałtownością) nabiera wymowy politycznej w obliczu szczególnej sytuacji. Wyraża się w nim przekonanie, że mimo doświadczanych przeciwności, u steru jest władca rozważny i mądry, który uchroni przed upadkiem czy rozbiciem. Portret księcia w zbroi nie odbiega od konwencjonalnego ujęcia profilowego, różni się jednak w szczegółach. Na ramieniu widnieje głowa lwa, dzięki której władca stawał się symbolicznie niezwyciężonym Herkulesem, przejmującym pozytywne cechy antycznego bohatera. Talar nie jest wprawdzie sygnowany, ale możemy z dużą dozą prawdopodobieństwa założyć, że wykonał go Daniel Sailer, złotnik augsburski, pracujący w mennicy jako rytownik. Na kolejnym typie tych talarów, stempel z łodzią połączono z innym awersem (popiersie Filipa II w bordiurze) sygnowanym przez artystę. Obie serie talarów mają swoje odbitki o wartości półtalara, a także podwójnych i potrójnych) talarów. Muzealny egzemplarz pochodzi z pomorskiej kolekcji prof. Helmuta Hahna, sprzedanej na aukcji w Berlinie w 2013 roku. Poprzednim jego właścicielem był przedwojenny kolekcjoner, Karl Ludwig Grabow, który w 1930 roku swój zbiór pomorski osobiście wystawił na licytację.

Genowefa Horoszko

wystawa

Muzeum Narodowe w Szczecinie – Muzeum Tradycji Regionalnych, ul. Staromłyńska 27, Szczecin