• Czcionka:
  • Kontrast:
poprzedni obiekt
następny obiekt
Bogusław XIV, książę pomorski (1580-1637) (emitent)

Talar

  • moneta
Talar
  • Talar
117
36
Oceń obiekt:
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  • herby pomorskie
  • portrety władców
  • popiersia
  • monety książęce
  • Bogusław XIV, książę pomorski (1580-1637) - ikonografia
  • Gryfici (ród)

Dane podstawowe

  • Numer inwentarzowyMNS/N/12163
  • Autor/WytwórcaBogusław XIV, książę pomorski (1580-1637) (emitent)
  • NazwaTalar
  • Miejsce powstaniaKsięstwo Pomorskie, państwo historyczne (Pomorze Zachodnie); Koszalin (Europa; Polska; województwo zachodniopomorskie; powiat m. Koszalin; gmina Koszalin) (wybicie)
  • Czas powstania1635
  • Technikabicie
  • Materiałsrebro
  • Wymiary

    cały obiekt: 2.5 mm (wysokość), 43 mm (średnica), 28.95 g (masa)

  • Sposób nabyciapozyskanie własne
  • Odpowiedzialny działDział Numizmatyki
  • WłaścicielMuzeum Narodowe w Szczecinie.
Na awersie popiersie ksiecia w zbroi na której szarfa i szeroki kołnierz z koronką w prawo. W otoku napis: BOGISLAVS.XIV.D.G.DVX.S.P.C.E.V.P.P.R (Bogusław XIV z łaski Bożej książę szczecińsko-pomorski, Kaszubów i Wendów, książę Rugii). Na rewersie dziesięciopolowa tarcza herbowa Pomorza Zachodniego w pełnej oprawie, podtrzymywana przez dzikich mężów z maczugami, w hełmach z klejnotem i labrami. U góry data 16-35. W otoku napis: EP-*CAM*CO*GVTZK* TER*LEOB*E*BV*-DO (biskup kamieński hrabia Choćkowa, pan ziemi lęborskiej i bytowskiej).

Talary są jednym z licznych świadectw działań księcia Bogusława XIV na Pomorzu Zachodnim podczas wojny trzydziestoletniej. Masowo bite w latach 1628–1634 były przeznaczone na utrzymanie cesarskich wojsk okupacyjnych. Księstwo pomimo polityki neutralności, jako część Rzeszy musiało zapłacić podatek wojenny (ponad 83 tys. talarów), a od 1627 roku zobowiązane było utrzymywać na swoim terytorium armię cesarza Ferdynanda II. Talary bite w Szczecinie i Koszalinie pod względem ikonograficznym są tradycyjne. Na wszystkich występuje popiersie lub półpostać władcy i herb Pomorza Zachodniego. Istotnym problemem jest ich rozdzielenie na mennice. Przyjmuje się, że w Koszalinie powstały talary z tytułem biskupa w tytulaturze i tarczą z krzyżem (symbol biskupstwa) umieszczaną w polu sercowym wielkiego herbu Pomorza. W rzeczywistości jest dużo wyjątków, a brak źródeł pisanych na temat funkcjonowania mennic po 1629 roku uniemożliwia ich rozróżnienie. Sytuację komplikuje również sygnatura szczecińskiego złotnika i rytownika Gottfrieda Tabberta często widniejąca na talarach z obu mennic. Prezentowany egzemplarz wpisuje się w konwencjonalny typ talarów pomorskich, ale w szczegółach zdradza rękę doświadczonego rytownika. Zarówno popiersie władcy, jak i strona herbowa opracowane są z dużą precyzją, zwłaszcza zwieńczenie tarczy z drobiazgowo opracowanym klejnotem i fantazyjnie wijącymi się labrami. Głowa księcia wychodzi poza narzucone schematem ograniczenia i przerywa legendę, podobnie jak klejnot flankujący tarczę herbową na odwrotnej stronie. Talar nie ma żadnych sygnatur, ale motyw krzyża i tytuł biskupstwa wskazuje na produkcję w Koszalinie. Talary bite były do końca panowania schorowanego Bogusława XIV, ale kraj wyniszczony wojną nie miał z tego żadnych korzyści. Po wyparciu armii cesarskiej Pomorzanie musieli utrzymywać armię szwedzką (200 tys. talarów). Mennica koszalińska po śmierci księcia została na zawsze zamknięta.

Genowefa Horoszko

wystawa

Muzeum Narodowe w Szczecinie – Muzeum Tradycji Regionalnych, ul. Staromłyńska 27, Szczecin