• Czcionka:
  • Kontrast:
poprzedni obiekt
następny obiekt
nieznany (nyamakala; nùmu; "forgeron en bois"; blacksmith-sculptor; z kasty kùle) - Kamalen Ton (stowarzyszenie młodych) (zleceniodawca) - Bozo

Rybak Bozo

  • rzeźba, lalka teatralna
Rybak Bozo
213
52
Oceń obiekt:
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  • Denis Nidzgorski-Gordier
  • Oleńka Darkowska-Nidzgorski
  • Yaya Coulibaly
  • Cè Kun
  • mężczyzna
  • widowisko
  • spektakl
  • Kono donkili
  • teatr Sogo bò

Dane podstawowe

  • Numer inwentarzowyMNS/AF/7499
  • Autor/Wytwórcanieznany (nyamakala; nùmu; "forgeron en bois"; blacksmith-sculptor; z kasty kùle)
  • NazwaRybak Bozo
  • Miejsce powstaniaRepublika Mali (Afryka)
  • Czas powstaniamiędzy 1951 - 1969
  • Technikamalowane, techniki snycerskie, ciosane
  • Materiałsierść (włosie zwierzęce); zmechacona dzianina; żelazo (gwoździe); tkanina fabryczna; farby (ślady); materiał organiczny > materiał pochodzenia roślinnego > drewno; plastik
  • Wymiary
    • cały obiekt:
    • 54 cm (wysokość)
    • 20 cm (szerokość)
  • Miejsce zebrania w terenieRepublika Mali (Afryka)
  • Sposób nabyciadarowizna
  • Odpowiedzialny działDział Kultur Pozaeuropejskich
  • WłaścicielMuzeum Narodowe w Szczecinie

Lalka teatralna (marionnette) mocowana do stelaża okrytego tkaninami, pod którymi ukrywa się tancerz-animator jest elementem tradycji teatralnej Sogo bò. Wyobraża rybaka Bozo, przedstawiciela najstarszego ludu zamieszkującego rejon wewnętrznej delty Nigru. Informacje o tym, że Bozo byli pierwszymi ludźmi na tych terenach można znaleźć w tradycjach ustnych wielu ludów. Z tytułu tego pierwszeństwa Bozo sprawują sakralną opiekę i kontrolę nad okoliczną ziemią i wodami.

Bozo byli też pierwszymi ludźmi, którzy zaczęli organizować spektakle teatru Sogo bò. Teatr ten powstał i nadal rozwija się w Mali, w regionie Ségou, w dorzeczu Nigru i Bani. Według przekazów ustnych, prawdziwymi właścicielami tajników wykonywania i ożywiania lalek były duchy zamieszkujące wody Nigru. Sekret ten wykradł im rybak Bozo, Toboji Centa, postać na poły mityczna, który obserwował kilka razy niezwykłe podwodne widowiska i zapragnął podzielić się tym emocjonującym wydarzeniem ze swoimi sąsiadami. Sam wykonał pierwsze lalki i potem animował je na rozstawionej na Nigrze sieci. Spektakle spodobały się nie tylko innym rybakom, ale również sąsiednim ludom rolniczym i z czasem stały się częścią ich tradycji.

Choć początki sztuki lalkarskiej są wspólne dla ludów z okolic Ségou, to jednak teatr rybaków Bozo zachował kilka szczególnych cech. Najważniejszą jest miejsce przedstawień, czyli wody Nigru. Rybacy organizują swoje spektakle na łodziach pływających po Nigrze lub bezpośrednio w samej rzece, podczas gdy ludy rolnicze przygotowują je na placach wioskowych. Częściej też niż u rolników można w ich spektaklach spotkać wyobrażenia istot i zwierząt wodnych, właściwych dla ich mitologii i codziennego życia. Różne jest też prawo własności do lalek. U Bozo niektóre lalki należą do poszczególnych rodzin, a u ludów rolniczych ich właścicielami są zawsze stowarzyszenia młodych.

Dar Oleńki Darkowskiej-Nidzgorskiej i Denisa Nidzgorskiego-Gordiera.

Ewa Prądzyńska

magazyn