• Czcionka:
  • Kontrast:
poprzedni obiekt
następny obiekt
nieznany (lobolobane) - Dogonowie

Figurka zoomorficzna, figurka krokodyla

  • figura
Figurka zoomorficzna, figurka krokodyla
799
136
Oceń obiekt:
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  • zwierzęta > zwierzęta opiekuńcze, Bozo, braterstwo pomiędzy ludami, mitologia > mitologia dogońska, krokodyle

Dane podstawowe

  • Numer inwentarzowyMNS/AF/7317
  • Autor/Wytwórcanieznany (lobolobane) - Dogonowie
  • NazwaFigurka zoomorficzna, figurka krokodyla
  • Miejsce powstaniaMopti, region (Republika Mali)
  • Czas powstania[data dookreślenie] > między 1951 - 2000
  • Technikatechniki snycerskie, ryte
  • Materiałmateriał organiczny > materiał pochodzenia roślinnego > drewno
  • Wymiary
      • cały obiekt:
      • 4 cm (wysokość)
      • 2.5 cm (szerokość)
      • 23 cm (głębokość)
  • Nazwy i tytuły historyczneayo geu
  • Miejsce zebrania w terenieAmani, Republika Mali
  • Sposób nabyciazakup
  • Odpowiedzialny działDział Kultur Pozaeuropejskich
  • WłaścicielMuzeum Narodowe w Szczecinie

Figurka przedstawia ayo geu – krokodyla krótkopyskiego (Osteolaemus tetraspis), który obok pantery i pytona jest najpopularniejszym zwierzęciem opiekuńczym u Dogonów. Niektórzy badacze uważają, że kult zwierząt opiekuńczych u Dogonów jest formą totemizmu.

Zwierzęta opiekuńcze traktowane są z wielkim szacunkiem. Nie wolno na nie polować, zabijać, konsumować ich mięsa. W wiosce Amani, w której zwierzęciem opiekuńczym jest właśnie krokodyl, gdy ktoś natrafi na szczątki zdechłego gada, urządza mu się taki sam pogrzeb, jak człowiekowi. Dogonowie wierzą, że gdy stary człowiek umrze śmiercią naturalną przeobrazi się po śmierci w zwierzę, które było zwierzęciem opiekuńczym jego rodziny. W zwierzęta opiekuńcze mogą się zamieniać również żywi, ale jest to dość ryzykowne. W tradycji ustnej istnieje wiele opowieści o mężczyznach, którzy tego dokonali, ale potem mieli ogromne problemy związane z uzyskaniem na powrót ludzkiej postaci.

Zwierzęta odwzajemniają się za szczególną troskę, jaką są otaczane. Ukazują się członkom swoich rodzin w ważnych momentach życia, osiedlają się w pobliżu ich siedzib, ostrzegają i chronią przed niebezpieczeństwem. Gdy zwierzę opiekuńcze skrzywdzi człowieka lub jego dobytek tłumaczy się ten postępek winą ludzi, którzy w niedostateczny sposób okazywali mu szacunek. Tak samo wyjaśnia się obecnie wyginięcie wielu gatunków zwierząt lub ich nieobecność w kraju Dogonów.

Krokodyl jest jedynym zwierzęciem, którego liczebność się powiększyła. Wpłynął na to rozwój turystyki notowany na przełomie XX/XXI wieku. Krokodyle są stosunkowo łatwe do obserwacji i dokarmianie ich (najczęściej drobiem) stało się jedną z atrakcji turystycznych.

Figurka była częścią zestawu wróżebnego.

Ewa Prądzyńska

magazyn