• Czcionka:
  • Kontrast:
poprzedni obiekt
nieznany (rzemieślnik) - Japończycy

Szablon farbiarski katagami

  • dekoracja, ozdoba, wycinanka, dzieło wizualne, szablon, matryca drukująca, sprzęt do drukowania i grafiki, sprzęt
Szablon farbiarski katagami
1170
273
Oceń obiekt:
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  • kimona
  • stroje
  • jesień
  • peonie
  • motywy > motywy roślinne
  • wzornictwo > wzornictwo japońskie
  • odbijanie wzorów
  • katazome
  • farbowanie tkanin
  • japońskie formy farbiarskie
  • rzemiosło artystyczne

Dane podstawowe

  • Numer inwentarzowyMNS/EP/331
  • Autor/Wytwórcanieznany (rzemieślnik) - Japończycy
  • NazwaSzablon farbiarski katagami
  • Miejsce powstaniaJaponia (Azja)
  • Czas powstaniaokoło 1851 - 1900
  • Technikawycinanie
  • Materiałpapier katajigami; papier > papier czerpany; ludzkie włosy; papier
  • Wymiary
      • cały obiekt:
      • 43.3 cm (wysokość)
      • 41.2 cm (szerokość)
  • Sposób nabyciazakup
  • Odpowiedzialny działDział Kultur Pozaeuropejskich
  • WłaścicielMuzeum Narodowe w Szczecinie

Duży, zabarwiony na brązowo, papierowy szablon farbiarski typu jishiro, wzmocniony od spodu siatką z ludzkich włosów. Na kwadratowym arkuszu o grubych marginesach, z którego wycięto sporą część papieru, przedstawiona jest misterna kompozycja z motywem trzech stylizowanych peonii. Główny element wzoru, wewnętrzne płatki każdego kwiatu, wyodrębniono za pomocą grubszych linii. Cieńsze paski wycinanki wyznaczają zewnętrzne płatki kwiatów, rozchodząc się koncentrycznie i tworząc tło całej kompozycji. Szablon od spodu zabezpiecza bibułka konserwatorska.

Katagami (jap. kata – forma, szablon oraz gami – papier) to szablon farbiarski do odbijania wzoru na tkaninie. Jest rodzajem japońskiego rzemiosła artystycznego. Formy wykonuje się z wielowarstwowego papieru czerpanego katajigami, nasączonego sokiem z owocu kaki – persymony, który wcześniej poddawany jest specjalnej obróbce. Papier skleja się, konserwuje, suszy i utwardza podczas procesu „wędzenia”, co sprawia, że staje się on niemal wodoodporny. W soku persymony są zawarte taniny, które utleniają się powodując jasnobrązową barwę papieru. Rzemieślnik za pomocą specjalnego narzędzia wycina w nim wzory. Dzięki swej delikatnej i wiotkiej formie katagami przypominają papierowe koronki. Od spodu wzmacniane są siateczką z włosów ludzkich lub jedwabnych nici, która podczas farbowania utrzymuje papier w jednej płaszczyźnie. Szablon pełni rolę matrycy pozwalającej na powielanie wzorów. Artysta układa formę na tkaninie i pokrywa ją pastą ryżową nori. Następnie farbuje materiał przez zanurzenie go w barwniku lub nałożenie koloru szczoteczką. Gdy nori zostaje usunięta, tkaninę płucze się i suszy. Miejsca pokryte pastą pozostają nieufarbowane. Technika farbowania tkanin przy użyciu szablonów i pasty ryżowej nazywa się katazome. Wielu japońskich artystów inspiruje przyroda. Odnaleźć ją można w poezji, muzyce, sztuce oraz w motywach dekoracyjnych w katagami. Peonia widoczna na zaprezentowanym szablonie nie jest kwiatem rdzennie japońskim, ale uznano ją tam za królową kwiatów. Symbolizuje dobrobyt, odwagę, honor i szczęście. O kwitnącej peonii przeczytać można w poemacie autorstwa Busona Yosy – japońskiego poety i malarza okresu Edo – Już ma zakwitnąć. I odetchnąć tęczą. Peonia!. Na przełomie XIX i XX wieku szablony farbiarskie stały się przedmiotem kolekcjonerstwa w Europie i Ameryce. Sztuka Dalekiego Wschodu, w tym desenie z japońskich katagami, zainspirowała wielu europejskich artystów, m.in. Gustava Klimta, Kolomana Mosera, Williama Bradleya. Technika wytwarzania szablonów farbiarskich liczy już ponad tysiąc lat.

Katarzyna Findlik-Gawron

magazyn