• Czcionka:
  • Kontrast:
poprzedni obiekt
następny obiekt
Szukalski Stanisław (1893–1987) (rzeźbiarz)

Głowa mężczyzny

  • rzeźba
371
Oceń obiekt:
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  • postimpresjonizm
  • łysiny
  • broda (zarost)
  • mężczyzna
  • portrety męskie

Dane podstawowe

  • Numer inwentarzowyMNS/SE-P/29
  • Autor/WytwórcaSzukalski Stanisław (1893–1987) (rzeźbiarz)
  • TytułGłowa mężczyzny
  • NazwaPortret męski
  • Miejsce powstaniaKraków (województwo małopolskie)
  • Czas powstania1912
  • Technikamodelowanie
  • Materiałpatyna; gips
  • Wymiary
    • cały obiekt:
    • 52 cm (wysokość)
    • 22 cm (szerokość)
  • Sygnatury / Napisy / Znaki
    • 1. Napis:
    • 12-IV
    • ; Szukalski Stanisław (1893–1987)
  • Sposób nabyciazakup
  • Odpowiedzialny działDział Sztuki Europejskiej 1800–1945
  • WłaścicielMuzeum Narodowe w Szczecinie

Głowa starszego mężczyzny, o podłużnej twarzy, zapadłych policzkach, wystających kościach policzkowych, długim lekko garbatym nosie. Twarz okolona gęstą brodą o symetrycznie zaznaczonych gruzłami gipsu pasmach, bokobrody sięgające skroni, przód i wierzch głowy łyse. Wąsy odsłaniające częściowo wargi. Głowa nasadzona na gipsowy walec stojący z kostką umocowaną na postumencie. Głowa barwy bardzo ciemnego brązu, na krawędziach i wystających fragmentach jasnobrązowe przetarcia, postument jaśniejszy.

Twórczość, światopogląd i żywy temperament Stanisława Szukalskiego, posługującego się pseudonimem Stach z Warty, budziły kontrowersje niemal od czasu jego artystycznego debiutu. Choć urodził się w Kongresówce, dzieciństwo spędził w Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej, gdzie w wieku 13 lat zaczął uczęszczać do Art Institute of Chicago. Dzięki wstawiennictwu polskiego rzeźbiarza Antoniego Popiela ojciec zdecydował się wysłać Stanisława do Krakowa, a ten, mimo młodego wieku, został przyjęty do pracowni Konstantego Laszczki w Akademii Sztuk Pięknych. Uczył się tam do 1913 roku, popadając w konflikt z mistrzem i demonstrując niezależność, a nawet lekceważenie współczesnego środowiska artystycznego w kraju. Skłonność do megalomanii zaciążyła na odbiorze całego œuvre Szukalskiego, który po powrocie do USA, od 1914 roku wykształcił indywidualny, skomplikowany styl. Inspirując się nowoczesnymi kierunkami w sztuce zachodniej (secesją, kubizmem, ekspresjonizmem) oraz kulturami rdzennymi Ameryk, Polinezji czy Dalekiego Wschodu, stworzył liczne rzeźby kameralne, projekty pomników i budowli, rysunki i grafiki, charakteryzujące się nabrzmiałą formą, bogatym, wirtuozowsko opracowanym detalem oraz zawiłą wymową filozoficzną. Dziś powszechnie znane są jego wizje monumentu Adama Mickiewicza dla Wilna (1925) czy Bolesława Chrobrego dla Katowic (1936–1939). Z rezerwą traktować należy słowianofilskie, szowinistyczne i rasistowskie wypowiedzi głoszone w ramach szkoły artystycznej (tzw. Twórcowni) oraz stowarzyszenia (Szczep Szukalszczyków herbu Rogate Serce), powołanych w 1929 roku i zdalnie sterowanych przez Stacha, czy rozwijane po drugiej wojnie światowej pseudonaukowe koncepcje lingwistyczno-antropologiczne. Przechowywana w zbiorach Muzeum Narodowego w Szczecinie Głowa mężczyzny reprezentuje wczesną fazę twórczości – rzadki przykład „Szukalskiego przed Szukalskim”. Portret odlany w patynowanym gipsie, przedstawiający dojrzałego mężczyznę o wyrazistych rysach, kształtnej łysej czaszce i długiej, bujnej brodzie, zdaje się zdradzać wpływ młodopolskich dzieł Laszczki, ale i zapowiadać zainteresowanie ideą męskiej siły, emanującą z dojrzałych prac polsko-amerykańskiego rzeźbiarza.

Szymon Piotr Kubiak

magazyn