• Czcionka:
  • Kontrast:
poprzedni obiekt
następny obiekt
Wyspiański Stanisław (1869–1907) (malarz)

Portret Henryka Opieńskiego

  • obraz
712
155
Oceń obiekt:
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  • muzyka
  • synestezja
  • secesja
  • portrety męskie
  • Opieński, Henryk (1870–1942) - ikonografia

Dane podstawowe

  • Numer inwentarzowyMNS/SE-M/660
  • Autor/WytwórcaWyspiański Stanisław (1869–1907) (malarz)
  • TytułPortret Henryka Opieńskiego
  • NazwaPortret męski
  • Miejsce powstaniaKraków (województwo małopolskie)
  • Czas powstania1898
  • Technikapastele
  • Materiałpapier
  • Wymiary
      • cały obiekt:
      • 60 cm (wysokość)
      • 60 cm (szerokość)
  • Sygnatury / Napisy / Znaki
    • 1. Nalepka/naklejka:
    • Towarzystwo Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie | 1906 | Wyspiański Stanisław | Kraków | Portret H. Opieńskiego | pastel
    • ; Towarzystwo Przyjaciół Sztuk Pięknych Kraków
    • 2. Sygnatura:
    • SW | 1898
    • ; Wyspiański Stanisław (1869–1907)
  • Sposób nabyciaprzekaz
  • Odpowiedzialny działDział Sztuki Europejskiej 1800–1945
  • WłaścicielMuzeum Narodowe w Szczecinie

Portretowany przedstawiony w półpostaci, zwrócony w lewo, twarz w 3/4, pociągła, wysokie czoło, podwinięte w górę wąsy, spiczasta bródka; marynarka rozpięta, pod nią kamizelka, szeroki, ciemny krawat; po lewej stronie głowy widoczny profil portretowanego. Tło stanowi zarys nutowego liniału. W prawym górnym rogu przedstawienie prawej ręki w geście zetknięcia z klawiaturą, zarys mankietu zamyka określonym konturem układ falistych, spokojnych linii; poniżej dłoni pojedyncze nuty. W lewym dolnym narożniku wycinek podwójnego łuku - oparcia krzesła. Kolorystyka: szaro-beżowe podobrazie, czerń konturu, akcenty niebieskie.

Bogaty dorobek artystyczny Stanisława Wyspiańskiego, dramatopisarza, malarza i projektanta form użytkowych, świadczy o fascynacji modernistycznymi ideami dzieła totalnego obejmującego wszystkie dziedziny kultury i przenikającego do życia codziennego. Odbicie modnych na przełomie XIX i XX wieku kwestii synkretyzmu gatunkowego czy też synestezji, wykorzystującej łączenie doświadczeń różnych zmysłów w jednym dziele, widoczne jest w wizerunku Henryka Opieńskiego. Ten artystycznie uzdolniony krakowianin, należał do najbliższych szkolnych przyjaciół Wyspiańskiego. Przez dwa lata studiował muzykę u Władysława Żeleńskiego, lecz rodzice wybrali mu zawód chemika. To właśnie perswazja „czwartego wieszcza” spowodowała, że rozpoczynający urzędniczą karierę inżynier Opieński zdecydował się podjąć dodatkowe studia instrumentalistyki, kompozycji oraz muzykologii w Paryżu i Berlinie. Od 1901 roku zajmował już eksponowaną pozycję w życiu kulturalnym kraju – pracował w Teatrze Miejskim we Lwowie oraz Filharmonii, Teatrze Wielkim i Teatrze Polskim w Warszawie. Na polu teorii działał między innymi jako założyciel czasopisma „Kwartalnik Muzyczny” oraz autor podręcznikowych opracowań historii muzyki powszechnej i polskiej. W podwójnym płaszczyznowym ujęciu podobizny późniejszego monografisty Fryderyka Chopina i Ignacego Jana Paderewskiego zasugerowano „wielooglądowość” motywu właściwą dziełu przestrzennemu. Realizm pierwszoplanowej postaci zestawiono z symbolicznym przedstawieniem dłoni nałożonej na zapis nutowy widoczny w tle kompozycji. Ten charakterystyczny zabieg stosowało wówczas wielu artystów środkowoeuropejskich zainteresowanych syntezą muzyki i sztuk wizualnych. Podwójny kontur, obiegający popiersie Opieńskiego i wzmagający „dźwięczność” obrazu, znamionował wczesne prace ekspresjonistów. Niespodziewany „muzyczny” kontrast błękitnej linii i ugrowego tła papieru dowodzi mistrzostwa w opanowaniu techniki pastelowej, którą od 1894 roku Wyspiański wyłącznie stosował.

Szymon Piotr Kubiak

magazyn