• Czcionka:
  • Kontrast:
poprzedni obiekt
następny obiekt
Łukaszewicz Bronisława (1885–1963) (malarz)

Ciocia Franusia (Franciszka Cieszejko)

  • obraz
385
Oceń obiekt:
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  • broszka
  • fotele
  • portrety kobiece
  • pies
  • ciotka
  • Cieszejko, Franciszka

Dane podstawowe

  • Numer inwentarzowyMNS/SE-M/416
  • Autor/WytwórcaŁukaszewicz Bronisława (1885–1963) (malarz)
  • TytułCiocia Franusia (Franciszka Cieszejko)
  • NazwaPortret kobiecy
  • Miejsce powstaniaWilno (Europa; Litwa; okręg wileński)
  • Czas powstania1912
  • Technikatechnika olejna
  • Materiałpłótno
  • Wymiary
    • cały obiekt:
    • 102 cm (wysokość)
    • 80 cm (szerokość)
  • Sygnatury / Napisy / Znaki
    • 1. Nalepka/naklejka:
    • własnoręczna adnotacja autorki:
    • Autor: Bronisława Łukaszewicz, Wilno 1912 Tytuł: ciocia Franusia / Franciszka Cieszejko / Technika: olej, Rozmiar: 102 x 80 B.Łukaszewicz Szczecin 7 Golęcino Dębogórska 19m. 15
    • ; Łukaszewicz Bronisława (1885–1963)
    • 2. Napis, sygnatura:
    • Wilno B. Łukasze
    • ; Łukaszewicz Bronisława (1885–1963)
  • Sposób nabyciaprzekaz
  • Odpowiedzialny działDział Sztuki Europejskiej 1800–1945
  • WłaścicielMuzeum Narodowe w Szczecinie

Na pierwszym planie postać siedzącej kobiety wypełnia 3/4 wysokości obrazu. Ubrana w ciemną, czarną suknię z pelerynką. Pod brodą broszka - kamea. Twarz blada, pociągła, włosy rozczesane na boki. Kobieta trzyma na kolanach psa - białego szpica. Siedzi na fotelu wyściełanym złocistą, wzorzystą materią. Z tyłu, po lewej komoda, nad nią lustro w płaskiej, rzeźbionej ramie. W prawym górnym narożniku, na neutralnym tle rysunek pędzlem małego kartusza herbowego z pustą tarczą.

Obraz przedstawia starszą kobietę, ubraną w ciemną secesyjną suknię ze stójką ozdobioną kameą. Tytułowa ciocia Franusia, czyli Franciszka Cieszejko siedzi w wysokim tapicerowanym fotelu w stylu Ludwika Filipa, trzymając na kolanach małego „damskiego” pieska. O ile jego rasę trudno bezsprzecznie zweryfikować (strzyżony maltańczyk, bolończyk, pudel miniaturowy lub szpic), o tyle tożsamość portretowanej jest znana dzięki naklejce na odwrocie płótna, z własnoręczną adnotacją autorki. Malarka Bronisława Łukaszewiczówna urodziła się w Kątku na Wileńszczyźnie. Po ukończeniu gimnazjum w Sankt Petersburgu (1901) uczęszczała do tamtejszego Liceum Pedagogicznego, które przygotowało ją do zawodu nauczycielki rysunków, kreślenia i kaligrafii. Jednocześnie kształciła się w Szkole Rysunku Technicznego barona Alexandra von Stieglitza. Edukację kontynuowała w Królewskiej Akademii Sztuk Pięknych w Rzymie, zdobywając dyplom w 1932 roku. W czasie pierwszej wojny światowej wystawiała już wraz z wileńskimi twórcami (Janem Bułhakiem, Stanisławem Bohuszem-Siestrzeńcewiczem). Dzięki opiece Salonu Feliksa Richlinga z Warszawy jej obrazy oferowano obok dzieł cenionych już wówczas Olgi Boznańskiej i Zofii Stankiewiczówny oraz popularnej nieco później Bronisławy Rychter-Janowskiej. Artystka znalazła się w kręgu oddziaływania Ferdynanda Ruszczyca, który zaprosił ją do członkostwa w Cechu Wileńskim, ale grupa ostatecznie nie powstała. W okresie międzywojennym Łukaszewiczówna brała udział w polsko-litewskich inicjatywach, jak wystawa sztuki w kowieńskim lokalu spółki wydawniczej „Omega” (1925). Gdy w 1931 roku założono Wileńskie Towarzystwo Niezależnych Artystów Sztuk Plastycznych, weszła w jego szeregi, pozostając w nich do wybuchu drugiej wojny światowej. Od samego początku specjalnością malarki była akwarela, którą wykorzystywała w kompozycjach pejzażowych i kwiatowych martwych naturach. Po 1945 roku zamieszkała na krótko w Poznaniu, by dwa lata później przenieść się do Szczecina. W tym samym czasie zajęła się rzeźbą, wykonała też modele zwierząt, służące badaczom z Ośrodka Szkolenia Fachowego Polskiego Towarzystwa Zootechnicznego w Pawłowicach pod Lesznem. Obraz ze szczecińskiej kolekcji jest prawdopodobnie najstarszym zachowanym świadectwem jej animalistycznych zainteresowań.

Szymon Piotr Kubiak

magazyn