• Czcionka:
  • Kontrast:
poprzedni obiekt
następny obiekt
nieznany (garncarz) - pyrzyczanie

Dzbanek

  • dzban
Dzbanek
729
143
Oceń obiekt:
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  • garncarstwo
  • naczynia siwe/czarne

Dane podstawowe

  • Numer inwentarzowyMNS/E/4680
  • Autor/Wytwórcanieznany (garncarz) - pyrzyczanie
  • NazwaDzbanek
  • Miejsce powstaniapow. pyrzycki, woj. zachodniopomorskie
  • Czas powstaniaprzełom XIX i XX wieku
  • Technikagarncarska
  • Materiałglina
  • Wymiary
      • cały obiekt:
      • 18 cm (wysokość)
      • 8.5 cm (średnica)
  • Sposób nabyciadar
  • Odpowiedzialny działDział Etnografii Pomorza
  • WłaścicielMuzeum Narodowe w Szczecinie

Dzbanek gliniany, którego pękaty brzusiec przechodzi w szeroką, krótką i lekko wywiniętą na zewnątrz szyjkę. Brzusiec łagodnie zwęża się ku dołowi i przechodzi w wyraźnie zaznaczone ( pogrubioną linią ) dno, o mniejszej średnicy niż wylew. Małe taśmowe ucho od góry przymocowane do linii rozchylenia szyjki, , na dole łagodnie " wtapia się" w brzusiec tuż nad linią najszerszego obwodu. Dzbanek należy do typu ceramiki czarnej, to tzw. " siwak" o barwie grafitowej o metalicznym połysku. Naczynia takie powstają przy zastosowaniu wypału redukcyjnego polegającego na wypalaniu bez dostępu powietrza w końcowej fazie procesu. Na fragmencie brzuśca widoczne miejsca, których nie objął wypał redukcyjny. Prawdopodobnie ta część dzbanka dotykała ściany pieca lub innego naczynia.

Ceramika w zależności od surowca, kształtu, sposobu wypału, zastosowanych szkliw i różnego rodzaju zdobień może być prostą rzeczą użytkową lub pięknym i drogim przedmiotem o najwyższej klasie artyzmu. W warunkach wiejskich wykorzystywane były przede wszystkim podstawowe umiejętności garncarskie. W licznych warsztatach produkowano solidne i niekoniecznie zdobione naczynia. Jednym z charakterystycznych i rozpowszechnionych w warunkach wiejskich wytworem ceramicznym były dzbanki. Ich rozmiar i kształt w zależności od tradycji regionu i fantazji garncarza miały różne względem siebie proporcje. Najtańsze były naczynia tylko wypalone (tzw. biskwity), najdroższe szkliwione obustronnie i dekorowane wzorami. Pomiędzy tymi wyrobami jest jeszcze ceramika czarna, w tradycji polskiej zwana „siwą”. „Siwaki” to bardzo często dzbanki, o kolorze od czarnego, gdy używane do wypału drewno jest smolne, po ciemnopopielaty ze srebrzystym połyskiem, kiedy to pod koniec wypału dodaje się drewna liściastego np. olchy lub jabłoni. Są one wypalane redukcyjnie, tj. bez dostępu powietrza w końcowej fazie procesu.

Współczesna estetyka lubi stonowane, jednolite kolory w tym czarny i grafitowy o lekko srebrzącej się powierzchni, ale dawniej siwaki były wysoko cenione. Kupowali je tylko ci, których nie było stać na droższe, „polewane” garnki.

Iwona Karwowska

magazyn