• Czcionka:
  • Kontrast:
następny obiekt
Autor nieznany

Diabelskie skrzypce

  • instrument muzyczny
Diabelskie skrzypce
433
99
Oceń obiekt:
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  • muzyka, muzykowanie, obrzędowość, rekwizyt obrzędowy, Pommersches Landesmuseum in Stettin (1927-1945) > Pommersches Landesmuseum in Stettin (1927-1945) - kolekcja, zapusty, święta > Boże Narodzenie, święta > Wielkanoc, kolędowanie, dożynki

Dane podstawowe

  • Numer inwentarzowyMNS/E/681
  • Autor/WytwórcaAutor nieznany
  • NazwaDiabelskie skrzypce
  • Miejsce powstaniaLębork (województwo pomorskie)
  • Czas powstania1901 - 1945
  • Technikastruganie
  • Materiałmateriał organiczny > materiał pochodzenia roślinnego > drewno, blacha, drut
  • Wymiary
      • cały obiekt:
      • 175 cm (wysokość)
      • 25 cm (średnica)
  • Sygnatury / Napisy / Znaki
    • 1. Napis:
    • PS 2524
  • Miejsce zebrania w terenienieznane
  • Sposób nabyciapozyskanie własne
  • Odpowiedzialny działDział Etnografii Pomorza
  • WłaścicielMuzeum Narodowe w Szczecinie

Instrument składający się z kija, 2 metalowych talerzy oraz struny. Kij długi, prosty, wykonany z drewna, z grubą, metalową blaszką przybitą na jednym jego końcu za pomocą dwóch gwoździ. Górna część kija ozdobnie profilowana. Na około ¼ wysokości miskowate, eliptyczne zgrubienie z wydrążonym ręcznie środkiem. Poniżej niego wbity haczyk tworzący oczko, do którego przywiązana jest metalowa struna, biegnąca wzdłuż instrumentu, przechodząca przez podobne oczko w górnej części, gdzie zamocowana jest do gałki umożliwiającej zmianę naciągu strun. Powyżej zamontowane są dwa poziome, wycięte z blachy, talerze. Instrument zwieńczony ozdobną główką w kształcie żołędzia.

Diabelskie skrzypce to instrument muzyczny, który można zaliczyć do grupy chordofonów, czyli instrumentów strunowych. Występowały przede wszystkim na Kaszubach i Kurpiowszczyźnie.

Dźwięk z diabelskich skrzypiec wydobywano poprzez szarpanie strun oraz rytmiczne uderzanie nimi o podłoże. Powstały w ten sposób hałas (brzęk), tzw. wrzawa obrzędowa, miał za zadanie odstraszenie złych mocy. Po diabelskie skrzypce sięgano w czasie ważnych dla społeczności dni w roku: podczas obchodów kolędniczych w okresie bożonarodzeniowym, świętowania Nowego Roku, zapustów, Wielkanocy, dożynek czy zaduszek. Grano na nich także w trakcie uroczystości rodzinnych takich jak śluby czy pogrzeby. Współcześnie diabelskie skrzypce nie pełnią już roli obrzędowej. Stanowią element tożsamości regionalnej Kaszubów, wykorzystywane są jako instrument perkusyjny w kapelach ludowych.

Prezentowane diabelskie skrzypce składają się z długiego, w górnej części ozdobnie profilowanego kija, dwóch metalowych talerzy oraz struny. Są jednym z dwóch tego typu obiektów znajdujących się w zbiorach Działu Etnografii Pomorza Muzeum Narodowego w Szczecinie. Muzealna metryka tego obiektu sięga czasów Pommersches Landesmuseum Stettin, jednego z dwóch szczecińskich przedwojennych muzeów, których zbiory częściowo pozostawione przez wycofujących się ze Szczecina Niemców zabezpieczali w latach 40. XX w. pierwsi polscy muzealnicy szczecińscy.

Agnieszka Słowińska

magazyn