• Czcionka:
  • Kontrast:
poprzedni obiekt
następny obiekt
Autor nieznany

Pochewka noża

  • akcesoria, pochwa noża
Pochewka noża
760
105
Oceń obiekt:
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  • okucia
  • wczesne średniowiecze
  • Podzamcze, stanowisko archeologiczne (Szczecin)
  • noże
  • przechowywanie
  • prestiż

Dane podstawowe

  • Numer inwentarzowyMNS/A/21302
  • Autor/WytwórcaAutor nieznany
  • NazwaPochewka noża
  • Czas powstania476 - 1100
  • Technikagarbowanie, cięcie, odlewanie, nitowanie, kucie, grawerowanie
  • Materiałskóra; metal > metale kolorowe > metal kolorowy
  • Wymiary
      • cały obiekt:
      • 18.1 cm (wysokość)
      • 4.3 cm (szerokość)
      • 12.636 g (masa)
  • Kolekcjaśredniowiecze
  • Miejsce zebrania w terenieSzczecin (województwo zachodniopomorskie)
  • Sposób nabyciabadania wykopaliskowe
  • Odpowiedzialny działDział Archeologii
  • WłaścicielMuzeum Narodowe w Szczecinie

Długa, wykonana z jednego kawałka skóry i zachowana w całości pochewka o znacznej szerokości, przekraczającej 3 cm. Brzegi spajają nity na ozdobnych podkładkach i okucia z metali kolorowych.

Skórzane pochewki noży i innych ostrych przedmiotów, takich jak nożyce zawsze wykonywano z jednego kawałka odpowiednio wykrojonej skóry. W zależności od pożądanego kształtu i wielkości mógł to być prostokąt lub trapez, rzadziej kwadrat, złożony wpół. Najprostszym sposobem łączenia brzegów było zszycie nićmi lub przewleczenie rzemyka przez wcześniej wycięte otworki. Ich równe rozmieszczenie, kolor rzemyka (nici lub sporadycznie drutu) miało wpływ na estetykę, stanowiąc swoistą dekorację. Inny sposób łączenia brzegów skóry polegał na spinaniu ich nitami ze stopów metali kolorowych – zwykłymi lub ozdobnymi, umieszczanymi dodatkowo na czworobocznych podkładkach. Od gęstości rozmieszczenia nitów zależała bezpośrednio szczelność pochewki. Nitom często towarzyszyły różnokształtne okucia, tzw. trzewiki wzmacniające dolne części poszycia pochewek, najbardziej narażone na bezpośredni kontakt z ostrym narzędziem.

Atrakcyjnym i skutecznym sposobem podniesienia walorów estetycznych pochewki było umieszczenie na poszyciu różnych blaszek nie tylko o znaczeniu konstrukcyjnym i utylitarnym. Mocowane na pochewkach pierścienie – okucia w środkowych częściach – najczęściej pełniły jedynie funkcje ozdobne. Kształt i wielkość okuć zależały od wielu czynników. Jednym z nich był niewątpliwie status społeczny, a zapewne też majątkowy użytkownika. Starannie zdobione okucia często zawierały treści symboliczne, nie zawsze dzisiaj możliwe do odczytania. Niemniej w ten sposób dekorowane pochewki uznać należy za ponadprzeciętne. Na przestrzeni wieków podstawowa konstrukcja pochewki pozostawała taka sama, zmieniały się natomiast sposoby zszywania oraz dekoracji poszycia, zależne od ogólnego postępu w rozwoju skórnictwa, a także innych dziedzin wytwórczości wczesnośredniowiecznej. W przypadku ozdób metalowych nie bez znaczenia pozostają lokalne trendy estetyczne oraz wpływy zewnętrzne.

Anna Bogumiła Kowalska

wystawa

Muzeum Narodowe w Szczecinie – Muzeum Tradycji Regionalnych, ul. Staromłyńska 27, Szczecin