• Czcionka:
  • Kontrast:
nieznany (rzemieślnik)

Osełka kamienna

  • osełka; narzędzie
235
117
Oceń obiekt:
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  • ostrzenie
  • codzienność
  • wczesne średniowiecze

Dane podstawowe

  • Numer inwentarzowyMNS/A/19098
  • Autornieznany (rzemieślnik)
  • Miejsce i czas powstania476 - 1250
  • Technikawiercenie, struganie
  • Materiałłupek skalny
  • Wymiary

    cały obiekt: 10 cm (wysokość), 1.3 cm (szerokość)

  • Kolekcjaśredniowiecze
  • Miejsce zebrania w terenieWolin (Europa; Polska; województwo zachodniopomorskie; powiat kamieński)
  • Sposób nabyciabadania terenowe
  • Odpowiedzialny działMuzeum Tradycji Regionalnych > Dział Archeologii
  • WłaścicielMuzeum Narodowe w Szczecinie
Osełka kamienna o podłużnym, owalnym kształcie.
Osełka ma podłużną, sztabkowatą formę o owalnym kształcie z dwoma zaokrąglonymi końcami. Na wysokości jednego z zakończeń znajduje się skośny otwór przelotowy wywiercony czubkiem noża. Przez dziurę możliwe było przewleczenie rzemienia lub sznurka służącego przytroczeniu osełki do skórzanego paska lub zawieszeniu jej na szyi. Przedmiot ma dwie płaskie powierzchnie pracujące, z czego wyłącznie jedna nosi wyraźne ślady po intensywnym użytkowaniu. Krawędzie są starannie wyprofilowane pod kątem prostym.

Osełki stosowano do ostrzenia noży, nożyc, igieł, haczyków do wędek, sierpów, cioseł – różnych narzędzi i przyborów żelaznych. Używano ich w gospodarstwach domowych oraz wyspecjalizowanych warsztatach złotniczych, metalurgicznych czy rogowniczych do wygładzania powierzchni przedmiotów wyrabianych z metali kolorowych, kości, poroża i drewna. Odmienną funkcję pełniły niewielkie osełki zaopatrzone w otwór do zawieszania na rzemyku lub sznurku. Przedmioty te w większości przypadków nie różnią się pod względem formy od zwykłych narzędzi służących do ostrzenia niewielkich wyrobów, np. igieł, ale nie ma na nich śladów użytkowania. Noszono je na szyi bądź zamocowane przy pasie. Z badań wykopaliskowych w Wolinie znane są pojedyncze przykłady takich zawieszek osełkowatych zaopatrzonych w metalowe czworoboczne okucia zakończone uszkiem, zdobione przedstawieniami antropo- i zoomorficznymi. Osełka z Wolina ma formę sztabki z zaokrąglonymi końcami. Na jednej powierzchni wyraźne są ślady intensywnego użytkowania – pełniła zatem funkcję utylitarną.

Grzegorz Durdyń

magazyn