• Czcionka:
  • Kontrast:
poprzedni obiekt
następny obiekt
Tomaszewski, Marian (1904–1968)

Norma wyżej

  • obraz
Norma wyżej
373
0
Oceń obiekt:
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  • robotnicy
  • odbudowa
  • rywalizacja pracy
  • przodownicy
  • stachanowcy
  • narzędzia > narzędzia murarskie
  • słońce
  • postacie > postacie ludzkie
  • kubizm (sztuka)
  • sztuka prymitywna
  • modernizm (sztuka)

Dane podstawowe

  • Numer inwentarzowyMNS/SE-M/475
  • Autor/WytwórcaTomaszewski, Marian (1904–1968)
  • TytułNorma wyżej
  • NazwaScena rodzajowa
  • Miejsce powstaniaSzczecin (województwo zachodniopomorskie)
  • Czas powstania1947
  • Technikatechnika olejna
  • Materiałdykta
  • Sygnatury / Napisy / Znaki
    • 1. Napis:
    • tm.
    • ; Tomaszewski, Marian (1904–1968)
    • 2. Sygnatura:
  • Sposób nabyciazakup
  • Odpowiedzialny działDział Sztuki Europejskiej 1800–1945
  • WłaścicielMuzeum Narodowe w Szczecinie

Kompozycja w układzie pionowym w kolorystyce żółcieni, oranży, brązów, błękitu i zieleni. Zespolony motyw kilku postaci z młotkami w rękach, o płaskim, strefowym układzie. Po lewej stronie niewykończony ceglany mur. W prawym górnym narożu krążek słońca.


Urodzony w Moskwie Marian Tomaszewski (1904–1968) rozpoczął naukę w rosyjskim gimnazjum, lecz po rewolucji październikowej przeniósł się z rodzicami do Polski. Matura w Państwowym Seminarium Nauczycielskim Męskim im. Juliusza Słowackiego w Lublinie (1926) umożliwiła przyszłemu malarzowi zatrudnienie w oświacie, z którą związał niemal całe życie zawodowe. Po uzyskaniu dyplomu na warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych uczył rysunku w stołecznych szkołach średnich.

W okresie okupacji hitlerowskiej wrócił do Lublina, gdzie otrzymał funkcję instruktora na kursach plastycznych Janiny Miłosiowej (1896–1983), a później w niemieckiej Szkole Malarsko-Rysunkowej. Równolegle do działalności pedagogicznej Tomaszewski brał udział w podziemnym życiu kulturalnym. Po wyzwoleniu miasta tworzył zręby instytucji z Tymczasowym Zarządem Związku Zawodowego Artystów Plastyków, którego został prezesem.

Doświadczenia lubelskie wpłynęły na powierzenie mu misji organizacji życia artystycznego w Szczecinie, gdzie dotarł we wrześniu 1945 r. W Wojewódzkim Wydziale Kultury i Sztuki pełnił funkcję referenta do spraw plastyki, w lokalnym oddziale ZZAP – wiceprezesa, zakładał Towarzystwo Krzewienia Kultury na Pomorzu Zachodnim i Wolne Studium Sztuk Plastycznych (od 1947 r. Szkoła Sztuk Plastycznych, a od 1948 – Państwowe Ognisko Kultury Plastycznej), którego został kierownikiem.

Wspomnienia wojenne i pionierskie zaangażowanie stały się głównym tematem jego dzieł. Obraz Norma wyżej (1947), utrzymany w stylistyce ulubionych malarzy paryskich, Fernanda Légera (1881–1955) i Pabla Picassa (1881–1973), a także nawiązujący do koncepcji sztuki prymitywnej, przedstawia scenę odbudowy. Zwielokrotnienie postaci z młotem w ręce, ukazanej na tle fragmentu muru o podobnym zarysie, oddaje ideę jedności robotniczego zapału, która koresponduje z propagandowymi hasłami umacniającej się władzy komunistycznej. Mimo powrotu Tomaszewskiego do Warszawy w 1951 r., kontakty towarzyskie i zawodowe łączyły artystę z Pomorzem Zachodnim do końca życia.

 Szymon Piotr Kubiak

magazyn