• Czcionka:
  • Kontrast:
poprzedni obiekt
następny obiekt
Tomaszewski, Marian (1904–1968)

Partyzanci

  • obraz
Partyzanci
413
0
Oceń obiekt:
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  • bitwy
  • wojny
  • karabiny
  • walka
  • żołnierze
  • postacie > postacie ludzkie
  • sceny wielopostaciowe
  • sceny batalistyczne
  • modernizm
  • kubizm (sztuka)
  • sztuka prymitywna

Dane podstawowe

  • Numer inwentarzowyMNS/SE-M/195
  • Autor/WytwórcaTomaszewski, Marian (1904–1968)
  • TytułPartyzanci
  • NazwaScena batalistyczna
  • Miejsce powstaniaWarszawa (województwo mazowieckie)
  • Czas powstania1958
  • Technikatechnika olejna
  • Materiałpłótno
  • Sygnatury / Napisy / Znaki
    • 1. Napis:
    • pismo drukowane i odręczne ujęte w prostą ramkę z wyjątkiem ostatniego wiersza:
    • tm.58
    • ; Tomaszewski, Marian (1904–1968)
    • 2. Sygnatura:
    • CENTRALNE BIURO WYSTAW ARTYSTYCZNYCH 
    • 3. Nalepka/naklejka:
    • – WROCŁAW | Wystawa Plastyki Ziem Nadodrzańskich | we Wrocławiu 1959 r. | Tytuł pracy i data wykonania .......... | Technika ..... Wymiary ..... Nr. kat. ..... | Wdn. 
  • Sposób nabyciazakup
  • Odpowiedzialny działDział Sztuki Europejskiej 1800–1945
  • WłaścicielMuzeum Narodowe w Szczecinie

Kompozycja w układzie poziomym utrzymana w szarych, brązowych i zielonych barwach. Po prawej stronie kompozycji trzy, brązowe uogólnione postaci, dwie u góry, jedna poniżej, z karabinami. Ich sylwety częściowo wyznaczone przez szary kontur. U góry w tle ciemna, szara płaszczyzna o wyraźnym konturze i nieregularnym kształcie. Po lewej stronie trzy zróżnicowane kształtem i kolorem płaszczyzny: brązowa o nieregularnej, wielobocznej formie; zielona - ograniczona częściowo szarym konturem prostej łamanej; obła, zielonoszara bez wyraźnego konturu.

Urodzony w Moskwie Marian Tomaszewski (1904–1968) rozpoczął naukę w rosyjskim gimnazjum, lecz po rewolucji październikowej przeniósł się z rodzicami do Polski. Matura w Państwowym Seminarium Nauczycielskim Męskim im. Juliusza Słowackiego w Lublinie (1926) umożliwiła przyszłemu malarzowi zatrudnienie w oświacie, z którą związał niemal całe życie zawodowe. Po uzyskaniu dyplomu na warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych uczył rysunku w stołecznych szkołach średnich.

W okresie okupacji hitlerowskiej wrócił do Lublina, gdzie otrzymał funkcję instruktora na kursach plastycznych Janiny Miłosiowej (1896–1983), a później w niemieckiej Szkole Malarsko-Rysunkowej. Równolegle do działalności pedagogicznej Tomaszewski brał udział w podziemnym życiu kulturalnym. Po wyzwoleniu miasta tworzył zręby instytucji z Tymczasowym Zarządem Związku Zawodowego Artystów Plastyków, którego został prezesem.

Doświadczenia lubelskie wpłynęły na powierzenie mu misji organizacji życia artystycznego w Szczecinie, gdzie dotarł we wrześniu 1945 r. W Wojewódzkim Wydziale Kultury i Sztuki pełnił funkcję referenta do spraw plastyki, w lokalnym oddziale ZZAP – wiceprezesa, zakładał Towarzystwo Krzewienia Kultury na Pomorzu Zachodnim i Wolne Studium Sztuk Plastycznych (od 1947 r. Szkoła Sztuk Plastycznych, a od 1948 – Państwowe Ognisko Kultury Plastycznej), którego został kierownikiem.

Pionierskie zaangażowanie w Lublinie i Szczecinie stało się ważnym tematem jego dzieł, choć oeuvre zdominowała tematyka wojenna – motywy walki, zniszczenia i grozy. Inspirowany dziecięcą wrażliwością sposób ich ujmowania, zastosowany w obrazie Partyzanci (1958), drażnił krytykę od czasów debiutu Tomaszewskiego, zaś w okresie panowania realizmu socjalistycznego skazywał na wewnętrzną emigrację. Artysta pozostał jednak wierny tej modernistycznej stylistyce również w drugim okresie warszawskim (1951–1968). Psychiczne i finansowe wsparcie zapewniało objęcie kierownictwa w stołecznym Państwowym Ognisku Kultury Plastycznej (1953), dające żywy kontakt z twórczością nieprofesjonalną, która obok malarstwa Pabla Picassa (1881–1973) i Fernanda Légera (1881–1955) pozostały wiodącą inspiracją formalną Tomaszewskiego.

Szymon Piotr Kubiak

magazyn